Φόλκερ Μπράουν, Αυτό που πραγματικά θέλουμε, μετάφραση: Σούλα Ζαχαροπούλου, Έναστρον, Αθήνα 2025.
Υπάρχουν σημαντικοί συγγραφείς στην Ευρώπη και τον κόσμο, τους οποίους οι Έλληνες αναγνώστες αγνοούν, αλλά κάποια στιγμή τους γνωρίζουν, χάρη στις πρωτοβουλίες ορισμένων εκδοτών. Αυτό συμβαίνει και με τον Φόλκερ Μπράουν, έναν από τους σημαντικότερους λογοτέχνες και διανοούμενους στην πρώην Ανατολική Γερμανία, μα και συνολικά στη Γερμανία μετά την πτώση του Τείχους τον Νοέμβριο του 1989. Το 1992 κυκλοφόρησε στη χώρα μας το βιβλίο του Ιστορία χωρίς τέλος από τις εκδόσεις Δελφίνι. Όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του Αυτό που πραγματικά θέλουμε (εκδ. Έναστρον), η πολιτική του ματιά διαπερνά το λογοτεχνικό του έργο, καθώς πραγματεύεται πολιτικά, ιδεολογικά, ερωτικά και υπαρξιακά ζητήματα που απασχολούν τον άνθρωπο.
Το βιβλίο-συλλογή περιέχει τρεις ιστορίες-διηγήματα που διαδραματίζονται σε διαφορετικές ηπείρους και σε διαφορετικές εποχές και τις οποίες συνδέει το ερώτημα τι αναζητούν, τι θέλουν οι άνθρωποι. Η πρώτη ιστορία, «Αυτό που πραγματικά θέλουμε», η οποία δίνει τον τίτλο στη συλλογή, τοποθετείται στην Ιταλία κι έχει ως πρωταγωνιστές το ηλικιωμένο ζευγάρι Μπαντίνι που ξαφνικά βλέπει να εισβάλλουν στο σπίτι τους δύο άγνωστα άτομα, ένα αγόρι κι ένα κορίτσι, είναι βρώμικα και πεινασμένα. Όπως μαθαίνουμε, είναι πρόσφυγες από την Αλβανία, φαίνονται επικίνδυνοι, αλλά δεν είναι. Οι δύο ηλικιωμένοι τους φέρονται φιλικά, τρυφερά, σχεδόν ερωτικά, κι όμως στο σπίτι κάτι συμβαίνει. Συζητούν κι ο ηλικιωμένος μιλάει για τη μετάλλαξη της κοινωνίας, για τον άνθρωπο μηχανή που καταφτάνει.
Η δεύτερη ιστορία, «Έτσι έχουν τα πράγματα», διαδραματίζεται στην πρώην Σοβιετική Ένωση, συγκεκριμένα στη Σιβηρία, όταν το καθεστώς κατέρρευσε και οι άνθρωποι έχαναν τα σπίτια τους. Ο απολυμένος μηχανικός Μπαχάρ Μπασκίν μένει με τη σύζυγό του Βαρβάρα σ’ ένα βαγόνι τρένου, δίπλα σε συμμορίες που ξυλοκοπούν τον ανιψιό του. Όλα γύρω τους είναι απελπιστικά, δεν υπάρχει καμιά σωτηρία. Η τρίτη ιστορία, «Τι έρχεται», τοποθετείται στις φαβέλες της Βραζιλίας την εποχή της προεδρίας του Ενρίκε Καρντόσο (1994-2003) κι έχει ως πρωταγωνιστή κάποιον Μπόρχες, ο οποίος συναντάει ένα ταλαιπωρημένο αγόρι, τον Χόρχε, που κρύβει στο χέρι ένα ξυραφάκι. Είναι άραγε επικίνδυνος; Και πού ζει με ποιους κάνει παρέα; Ο ευκατάστατος ήρωας επιθυμεί να σώσει το αγόρι από τη φτώχια και την εξαθλίωση, αλλά και να σώσει τον εαυτό του από την απάθεια στη σκληρή πραγματικότητα.
Οι τρεις δυστοπικές ιστορίες, παράξενες στη δομή τους, προβληματίζουν τον αναγνώστη, ο οποίος προσπαθεί να μπει στο πνεύμα του συγγραφέα, πράγμα αρκούντως δύσκολο, καθώς όσα διαδραματίζονται δεν έχουν λογική εξήγηση. Ωστόσο, η τοποθέτησή τους σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους δίνει το στίγμα της εποχής και κατά κάποιον τρόπο οδηγεί στις προθέσεις του Μπράουν, σε αυτόν αναφέρεται η μεταφράστρια Σούλα Ζαχαροπούλου στο εξαιρετικά κατατοπιστικό σημείωμά της.
Ο Φόλκερ Μπράουν γεννήθηκε στη Δρέσδη το 1939. Σπούδασε φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της Λειψίας και άρχισε να ασχολείται με τη συγγραφή. Έγινε ποιητής και δραματουργός. Μαζί με τον Χάινερ Μύλερ ανήκε στους κορυφαίους της Γερμανικής Λαϊκής Δημοκρατίας (ΓΛΔ). Μελέτησε τους σημαντικούς κλασικούς Γερμανούς στοχαστές, τον Γκαίτε, τον Χέγκελ, τον Μαρξ, τον Λέσινγκ, τον Χαίλντερλιν, τον Μπρεχτ, αλλά και τον Μαγιακόφσκι και τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους.
Έγραψε ποιήματα, μυθιστορήματα, δοκίμια και θεατρικά έργα. Το 2015 έγραψε το έργο Δήμος, οι καθαρίστριες που είχε ως θέμα την περίοδο της κρίσης και των μνημονίων (2012-2015) στην Ελλάδα, το οποίο ανέβηκε στο Μπερλίνερ Ανσάμπλ τον Απρίλιο του 2016. Απέναντι στο σοβιετικού τύπου καθεστώς της πατρίδας του κράτησε κριτική στάση, μολονότι ήταν μέλος του κυβερνώντος κόμματος, κάτι για το οποίο πολεμήθηκε. Σήμερα θεωρείται ως ένα σημαντικό κεφάλαιο στη μεταπολεμική γερμανική λογοτεχνία.
⸙⸙⸙
[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Φωτογραφία: ©Barbara Klemm. Δείτε τα περιεχόμενα του δέκατου όγδοου ηλεκτρονικού μας τεύχους εδώ.]
