frear

Εμμανουήλ Κριαράς: Ένα φαινόμενο αγωνιστικότητας και εργατικότητας – του Στέλιου Λουκά

Εμμανουήλ Κριαράς (28 Νοεμβρίου 1906 – 22 Αυγούστου 2014)

Σοφός Δάσκαλος, κορυφαίος μελετητής της ελληνικής γλώσσας, γίγαντας των ελληνικών γραμμάτων, μαχητής του Δημοτικισμού, ακούραστος εργάτης του πνεύματος, αιώνιος Δάσκαλος, Δάσκαλος του Γένους, είναι ελάχιστοι μόνο χαρακτηρισμοί και κρίσεις που συνόδευαν τα δημοσιεύματα για κάθε του νέο έργο.
Λάτρεψε την εργασία ως Θεό, υπήρξε παράδειγμα και πρότυπο ήθους, ακεραιότητας, εργατικότητας και αφοσίωσης σ’ έναν στόχο.

Το έργο του θα παραμένει πάντα μια μοναδικής αξίας πηγή γνώσης για τις επερχόμενες γενεές και ο ίδιος ως άνθρωπος θ’ αναφέρεται πάντα ως φαινόμενο αγωνιστικότητας.

Ο Εμμανουήλ Κριαράς, γεννήθηκε στον Πειραιά το 1906.Τα πρώτα παιδικά του χρόνια τα έζησε στη Μήλο ενώ το Δημοτικό και το Γυμνάσιο τα τελείωσε στα Χανιά της Κρήτης.

«Στη Μήλο έζησα όμορφα παιδικά χρόνια, στα Χανιά αισθάνθηκα να διαμορφώνομαι ενώ στη Θεσσαλονίκη ανέπτυξα τη δραστηριότητά μου», θα πει το 2005 σε συνομιλία μας για την επέτειο των 100 χρόνων του.
Πήρε το πτυχίο της Φιλολογίας το 1929. Το 1938 αναγορεύθηκε διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.Μετεκπαιδεύτηκε στη Γερμανία και τη Γαλλία και συνδέθηκε πνευματικά με κορυφαίους διανοούμενους της Ευρώπης.
Από το 1950 ως το 1968 υπηρέτησε ως Τακτικός καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Απολύθηκε για πολιτικούς λόγους από τη Χούντα το 1968.
Στη διάρκεια της Κατοχής, συμμετείχε σε δύο αντιστασιακές οργανώσεις. Συνελήφθη από τους Γερμανούς κι έμεινε έγκλειστος στο Στρατόπεδο αιχμαλώτων στο Χαϊδάρι, επί τρεις μήνες.

Αργότερα, ο μαθητής του Κριαρά και κορυφαίος φιλόλογος Δημήτρης Μαρωνίτης θα γράψει: «Ο Κριαράς με τη δημοκρατική του συνείδηση και συμπεριφορά, υπήρξε παράδειγμα Πανεπιστημιακού Καθηγητή, που σεβάστηκε συγχρόνως την ιδιότητά του ως δημοκρατικού πολίτη και πλήρωσε την εμμονή του στη Δημοτική γλώσσα, στον Δήμο και στη Δημοκρατία με διώξεις και φυλακίσεις. Δεν είναι πολλοί της γενιάς του Κριαρά που να έδειξαν, μέσα στην Πανεπιστημιακή Κοινότητα, τόσο και τέτοιο πολιτικό θάρρος».
Η συγγραφική δραστηριότητα του Εμμανουήλ Κριαρά δεν έχει προηγούμενο. Δεκάδες είναι τα βιβλία που εξέδωσε στη διάρκεια της ζωής του, βιβλία τα οποία καλύπτουν πολλούς τομείς της Φιλολογικής Επιστήμης.
Μερικά από τα μελετήματά του:

Μελετήματα περί τας πηγάς του Ερωτόκριτου.
Βυζαντινά ιπποτικά μυθιστορήματα.
Διονύσιος Σολωμός: Ο βίος και το έργο.
Άρθρα και μελετήματα ενός Δημοτικιστή.
Νέο Ελληνικό Λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας, γραπτής και προφορικής.
Κωστής Παλαμάς. Ο αγωνιστής του Δημοτικισμού και η κάμψη του.
Θητεία στη γλώσσα.
Πραγματώσεις και όνειρα – Σταθμοί μιας πορείας.
Ανιχνεύσεις. Γλωσσικά και φιλολογικά μελετήματα. Συμβολή στο χρονολόγιο του δημοτικισμού.
Μακράς ζωής αγωνίσματα.

Και πολλά ακόμη βιβλία, όπου δημοσιεύει την αλληλογραφία του με σπουδαίους διανοούμενους και άρθρα του και συνεντεύξεις και ομιλίες στις πάμπολλες εκδηλώσεις που συμμετείχε ως ομιλητής και ως τιμώμενος.
Όμως, έργο μιας ολάκερης ζωής – και τι ζωής ! – και έμπνευση και στόχος, είναι το Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας, το οποίο τώρα συνεχίζει το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, όπως ο ίδιος επιθυμούσε.
Την Τρίτη 1 Ιουλίου 2014, στην οικία του επί της οδού Αγγελάκη 1, έγινε η συγκινητική τελετή παράδοσης του 19ου Τόμου του Λεξικού από τον Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Γιάννη Μυλόπουλο και από τον Πρόεδρο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας κ. Ιωάννη Καζάζη.
Είχα την τιμή να είμαι ο μοναδικός δημοσιογράφος που κατέγραψε το γεγονός το οποίο και παρουσιάστηκε από την εκπομπή για το βιβλίο «Ένα βιβλίο ένα ταξίδι» της Δημοτικής Τηλεόρασης Θεσσαλονίκης.
Ο Εμμανουήλ Κριαράς είχε συνδεθεί με πολύχρονη πνευματική φιλία με την εκπομπή απ’ όπου μάλιστα παρουσίασε σειρά εκπομπών για τη σωστή χρήση της Ελληνικής Γλώσσας.
Εμμανουήλ Κριαράς. Ο Δάσκαλος που δημιούργησε φυτώρια νέων επιστημόνων, που έδωσε μεγάλους αγώνες για την καθιέρωση της Δημοτικής Γλώσσας, που δίδαξε στους νεότερους πως η εργασία και η επιμονή σ’ έναν στόχο είναι μεγάλες αξίες της ζωής.
Η θαυμαστή μεθοδικότητά του, η οργάνωση, η σύνθεση, ο μόχθος, ο πολύς μόχθος, θα μείνουν στην ιστορία της σύγχρονης Παιδείας μας ένα φωτεινό παράδειγμα.
Οι μακροχρόνιες συστηματικές σπουδές του στην Ελλάδα και το εξωτερικό, η μαθητεία του δίπλα σε εκλεκτούς Έλληνες και ξένους επιστήμονες, τον οδήγησαν ν’ αναπτύξει ένα ελεύθερο, εγερμένο πνεύμα και να υπηρετήσει τις υψηλές αξίες της Παιδαγωγικής, τις υψηλές αξίες του αλτρουισμού με παροιμιώδη αφοσίωση.
Ο Εμμανουήλ Κριαράς θα παραμένει πάντα ζωντανός στη μνήμη των αληθινά καλλιεργημένων ανθρώπων ως ένας άνθρωπος που κυνήγησε με πάθος το όραμά του και ταύτισε τη ζωή του με το θησαυρό της Ελληνικής γλώσσας.
Η προτροπή του προς τους νέους να καλλιεργούν την ειλικρίνεια και να αγαπούν την εργασία, είθε κάποτε ν’ ακουστεί.
Την Παρασκευή 22 Αυγούστου, στις 8 παρά τέταρτο το βράδυ, η καρδιά του Εμμανουήλ Κριαρά σταμάτησε να χτυπά. Ο κύκλος της ζωής που είχε ανοίξει στις 28 Νοεμβρίου του 1906 στον Πειραιά έκλεισε.
Η Θεσσαλονίκη αποχαιρέτησε τον Εμμανουήλ Κριαρά την Τρίτη 26 Αυγούστου στις 12 το μεσημέρι από τον Ιερό Ναό Της Του Θεού Σοφίας.
Η σωρός του μεταφέρθηκε αεροπορικώς στην Κρήτη την Τετάρτη 27 Αυγούστου 2014. Επιθυμία του ήταν να ταφεί στην Κρήτη.
Αναπαύεται στο κοιμητήριο του χωριού Στέρνες Χανίων.
«Στο ταξίδι που σε πάει / Ο μαύρος καβαλάρης, / Κοίταξε απ’ το χέρι του / Τίποτε να μην πάρεις …» σιγοψιθυρίζω τους στίχους του Παλαμά από τον «Τάφο» που λάτρευε να απαγγέλει ο Εμμανουήλ Κριαράς στους αγαπημένους του.
Ο Ελληνισμός του οφείλει αιώνια ευγνωμοσύνη.

Σε λίγο καιρό κοντά σας με νέο ηλεκτρονικό τεύχος στο mag.frear.gr

Mag.frear.gr – Τα ηλεκτρονικά μας τεύχη

%d bloggers like this: