Βαγγέλης Κατσιγιάννης, Ονειρεύονται χρώματα, εκδ. Εστία, Αθήνα 2025.
Όταν μιλάς για μια συλλογή «πεσιμιστικής ευθυμίας» (Φροϋδικός αυτοκαθορισμός) που έχει θέμα τον θάνατο και τον νεκρό, μπορείς να πεις τα πάντα, έτσι που στο τέλος να καταλήξεις στο γενικό «τίποτα» αισθητικής ψευδολογίας. Εδώ όμως η ποιητική πανουργία του Βαγγέλη Κατσιγιάννη, σ’ αυτή την πρώτη του ποιητική συλλογή με τον τίτλο Ονειρεύονται χρώματα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εστία, περιορίζει τον θάνατο στον χωροχρόνο των ζωντανών. Κι αφού υπάρχει ο χωροχρόνος που ανατρέπει την κατάσταση του μη χρόνου (η απέραντη διάσταση του επέκεινα δεν είναι επιμήκυνση αλλά απουσία), υπάρχει και η πραγματικότητα του μη πραγματικού ως ειρωνεία: ναι μεν δεν υφίσταται το νεκρό ως πραγματικότητα, απλώς είναι το μέσον που κάνει, όπως ο πόλεμος που είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα, έτσι κι ο θάνατος είναι η συνέχεια της ζωής με άλλα μέσα.
Η συλλογή, συναισθηματικά, κινείται στο εύρος από την παιδική φοβική φαντασίωση μέχρι τα εφιαλτικά χαρακτικά του Γκόγια, περνώντας από τις υπερμεγεθύνσεις και τις υποπραγματικότητες των κόμικς μέσα από το φιλοσοφικό τρίπολο: μελαγχολία – ειρωνεία – ανατροπή.
Χαρακτηριστικό το ποιητικό της υπόβαθρο, η ρυθμική της εικονοποιίας της: Κάθε ποίημα της συλλογής είναι σαν ένα νόμισμα που περιστρέφεται στον αέρα κι εμείς το βλέπουμε σε αργή κίνηση (κινηματογραφιστής γαρ ο ποιητής), τόσο αργή ώστε η αντιληπτική μας ικανότητα να προλαβαίνει να δει και το «κορώνα» και το «γράμματα» του νομίσματος· της φοβερής απορίας, δηλαδή, για το Είναι ύπαρξη. Το νόμισμα (η φιλοσοφική υπόθεση που καταθέτει ο Βαγγέλης Κατσιγιάννης) περιστρέφεται κι εμείς βλέπουμε από τη μια πλευρά το πρόσωπο του Καρλ Μαρξ και από την άλλη το πρόσωπο του Γκράουτσο Μαρξ. Κι αν – μία στο δισεκατομμύριο – κάτσει το νόμισμα στην κόψη;
Ε, τότε, αφού ο παίκτης του στοιχήματος είναι ο μαθητής του αφόρητου όσο και αναπόφευκτου τυχαίου, θα εμφανιστεί ο δάσκαλος της πεταλούδας που προκαλεί καταιγίδες: ο Μπάστερ Κήτον.
«Ουδέν αναίτιον» διδάσκει ο Ηράκλειτος. Το ίδιο και το ποίημα. Δεν υπάρχει ποίημα που να μην έχει αιτία. Κι ακόμη περισσότερο δεν υπάρχει ποίημα που εκτός από αποτέλεσμα αιτίας, να μην είναι περισσότερο και αιτία άγνωστου αποτελέσματος.
Νομίζω λοιπόν ότι η συλλογή ανιχνεύεται στην περιοχή ανάμεσα σ’ αυτές τις Συμπληγάδες. Στην περιοχή της αναπάντητης ζωής.
Δείγμα γραφής:
ΑΠΟ ΑΛΛΟ ΚΟΣΜΟ
Όλα τα μνήματα είναι
κρύα και σκοτεινά
εκτός απ’ το δικό του
Αν και εξωτερικά
δεν διαφέρει σε τίποτα
απ’ όλα τ’ άλλα
μέσα μοιάζει παράξενα ζεστό
Είναι κι αυτό το φως
που ολοένα αναβλύζει
Δεν μπορεί
ποιητής θα ’ταν
ΔΙΧΩΣ
Δίχως αγάπη
δίχως έρωτα
είμαι πεθαμένος
Δίχως προσμονή
για αγάπη και έρωτα
είμαι νεκρός
⸙⸙⸙
[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Ζωγραφική: ©Fernando Garrido. Δείτε τα περιεχόμενα του δέκατου έβδομου ηλεκτρονικού μας τεύχους εδώ.]
