frear

Πώς να απαλλαγείτε μια και καλή από την κριτική της λογοτεχνίας -του Χαβιέρ Θέρκας

Μετάφραση: Βερόνικα Βαΐτση

Προειδοποίηση: όποιος ξεκίνησε να με διαβάζει επειδή τον προσέλκυσε ο εικονοκλαστικός τόνος του τίτλου μπορεί να σταματήσει κιόλας όταν θα φτάσει σε αυτήν την άνω τελεία˙ το περιεχόμενο αυτού του άρθρου δεν ανταποκρίνεται καθόλου στον τίτλο που το προαναγγέλλει. Εάν απέμεινε κανένας αναγνώστης που να μην έχει γυρίσει σελίδα, θα αναρωτιέται, και με το δίκιο του, ποιος ο λόγος για μια τέτοια ηλιθιότητα˙ η απάντηση είναι απλή: η πρώτη υποχρέωση ενός τίμιου ανθρώπου είναι να κερδίσει το ψωμί του και εάν, αντί για σχεδιαστής, είναι ένας απλός συγγραφέας άρθρων και από πάνω δεν ονομάζεται ούτε Φρανθίσκο Ουμπράλ, ούτε Φερνάντο Σαβατέρ, ούτε Κιμ Μονζό, πείτε μου εσείς πώς μπορεί να καταφέρει να κάνει κάποιον άλλο να διαβάσει έστω και μία γραμμή από αυτά που γράφει χωρίς να χρειαστεί να σκαρφιστεί τέτοιου είδους κόλπα. Δεν θα είχατε σνομπάρει τον τίτλο, εάν είχα βάλει «Υπεράσπιση της κριτικής της λογοτεχνίας» ή ακόμη καλύτερα «Ζήτω η κριτική της λογοτεχνίας!»; Ας είστε ειλικρινείς: δεν θα είχατε σκεφτεί ότι είμαι ένας αγροίκος που μόλις προσγειώθηκε σε αυτό το υπαίθριο μεταμοντέρνο θέατρο που είναι η Βαρκελώνη χωρίς να έχω διαβάσει Ντεριντά, ούτε Εμανουέλ Μποβ, ούτε Πωλ ντε Μαν, ούτε καν Ρότζερ Σκρούτον; Έτσι δεν είναι; Λοιπόν, τώρα που ουσιαστικά έμεινα μόνο εγώ, μπορώ πια να ξεκινήσω.

Ο Φρανσουά Τρυφώ έλεγε ότι, όταν ρωτάμε ένα παιδί τι θέλει να γίνει όταν μεγαλώσει, δεν υπάρχει περίπτωση να απαντήσει ότι θέλει να γίνει κριτικός. Είναι μια απελπιστική αλήθεια: τον καημένο τον κριτικό δεν θέλουν να τον βλέπουν ούτε τα παιδιά. Παρά την μακάρια αύρα που τυλίγει οποιαδήποτε λέξη στολίζεται με το επίθετο «κριτικός» (κριτικό πνεύμα, κριτική ανάγνωση, κριτική σκέψη – λες και θα μπορούσε να υπάρξει στην πραγματικότητα πνεύμα, ανάγνωση ή αυθεντική σκέψη που να μην είναι κριτικά), ο φουκαράς στον οποίον κολλούν τη ρετσινιά ζει μια πικρή ζωή. Σήμερα, είναι σχεδόν αδύνατο να ανοίξεις ένα βιβλίο και να μην διαβάσεις πράγματα σαν και τούτο: «Υπάρχει μια σέκτα σοφών στη δημοκρατία της λογοτεχνίας που γίνονται  σοφοί χωρίς πολλές θυσίες: αυτοί είναι οι κριτικοί. Χρόνια ολόκληρα χρειάζεται κάποιος για να αποκτήσει έστω και λίγες γνώσεις στις ανθρωπιστικές επιστήμες˙ αλλά στην κριτική, όπως αυτή χρησιμοποιείται, από την πρώτη κιόλας μέρα είναι όλοι τους καταξιωμένοι». Έκανα λάθος: το παράθεμα δεν είναι σημερινό, είναι κάνα δυο αιώνων. Τα λόγια αυτά τα έγραψε ο δον Χοσέ ντε Καντάλσο στα τέλη του 1773, αλλά θα ήθελα να ξέρω πόσοι συγγραφείς του 1989 δεν θα προσυπέγραφαν αυτήν τη γνώμη.

 

Η συνέχεια στην έντυπη έκδοση του περιοδικού (Φρέαρ, τχ. 1).

 

Σε λίγο καιρό κοντά σας με νέο ηλεκτρονικό τεύχος στο mag.frear.gr

Mag.frear.gr – Τα ηλεκτρονικά μας τεύχη

%d bloggers like this: