frear

Για τον “Μεγάλο μου αδερφό” του Μάκη Τσίτα – γράφει η Ανθούλα Δανιήλ

Μάκης Τσίτας, Ο μεγάλος μου αδερφός, εικονογράφηση: Σάντρα Ελευθερίου, εκδ. Ψυχογιός, Αθήνα 2015.

Το βιβλίο του Μάκη Τσίτα με τον τίτλο Ο Μεγάλος μου αδερφός δείχνει να είναι το δίδυμο ενός προηγούμενου που είχε τίτλο Πάρε με κι εμένα μαζί σου, όπου τότε ο μικρούλης Νίκος δεν ήταν ευπρόσδεκτος στην παρέα της μεγαλύτερης αδελφής του, της Ελένης, που είχε τις φιλενάδες της στο Δημοτικό, ενώ εκείνος πήγαινε στο νηπιαγωγείο. Τώρα είναι η σειρά να δούμε τι γίνεται στο σπίτι, όταν είναι δυο αγόρια που παίζουν και μαλώνουν και ο μεγάλος πιέζει το μικρό. Η εικόνα που μας έρχεται αυτομάτως στο νου είναι ο «Αιών» του Ηράκλειτου που είναι παιδί και παίζει πεσσούς, στήνοντας και ξεστήνοντας το οικοδόμημα της ζωής, όπως τα παιδιά στήνουν και ξεστήνουν τα τουβλάκια με τα οποία φτιάχνουν τους πύργους τους. Ωστόσο του «παιδός η βασιλίη» λέει ο Εφέσιος. Ο Χρόνος βασιλεύει, οι πεσσοί πέφτουν, έρχεται ο ένας, φεύγει ο άλλος και η παλίντονος ή παλίντροπος αρμονία αλέθει στην ανακύκληση των πάντων τα πάντα. Και τα παιδιά συνεχίζουν να παίζουν, να διαφωνούν, να μαλώνουν, να κλαίνε.

Ποιο είναι το πρόβλημα λοιπόν; Το πρόβλημα είναι ο μεγάλος αδελφός ‒να ο Χρόνος‒ που τα ξέρει όλα, που κανονίζει το παιχνίδι και αλλάζει κατά βούληση τους όρους του, στήνει και ξεστήνει, που θέλει πάντα να έχει τον πρώτο ρόλο. Που επιβάλει τη θέλησή του, κι ενώ ο μικρός περιμένει να ταξιδέψει στη Σελήνη, ο μεγάλος την τελευταία στιγμή αποφασίζει να πάνε στον Άρη. Είτε με πύραυλο είτε με πειρατικό, με υψωμένη τη σημαία και φουσκωμένα τα πανιά, ο μεγάλος έχει φουσκωμένα τα μυαλά και κατευθύνει, πατρονάρει είναι καλύτερα να πούμε, τον μικρό που ασφυκτιά. Οι μεγάλοι, πάλι, προτρέπουν τον μικρό να μιμηθεί τον μεγάλο στα μαθήματα που είναι καλός μαθητής. Κι ο μεγάλος, όταν μπαίνει στην παρέα του μικρού, τα χαλάει όλα, γκρεμίζει τους πύργους, με τη γλώσσα του Ηράκλειτου . Κι επειδή είναι πιο μεγάλος, πιο μεγαλόσωμος, πιο δυνατός και πιο ψηλός κερδίζει στα παιχνίδια στο βόλεϊ, στο άλμα, στο κολύμπι, στην πάλη, στην ξιφασκία, στο μονόζυγο, στο ποδήλατο, και ό,τι άλλο υπάρχει. Βλέπετε είναι ίσως η μόνη περίπτωση που η μεγαλύτερη ηλικία έχει προνόμια και δεν συμβαίνει το ίδιο με τους παππούδες που κλαίγονται γιατί μεγάλωσαν πολύ. Έτσι ο μεγάλος, λόγω ηλικίας πλεονεκτεί και είναι παράδειγμα προς μίμηση. Οι γονείς τον εμπιστεύονται πιο πολύ. Κι επειδή είναι πιο μεγάλος, δεν θέλει τον μικρό στην παρέα του. Άσε που ο μικρός πρέπει να φοράει τα παλιά ρούχα του μεγάλου, ενώ ο μεγάλος φοράει τα καινούρια και άσε που συνέχεια τον κοροϊδεύει επειδή δεν ξέρει μερικές λέξεις ή δεν τις προφέρει σωστά και λέει το «ρο» σαν «λο». Βέβαια συχνά ο μεγάλος τον βοηθάει, άλλες φορές όμως τον σνομπάρει κι άλλες τον απωθεί. Ναι, όλα αυτά τα τρομερά μπορεί να συμβαίνουν έτσι ακριβώς. Όμως, στις δύσκολες ώρες, το κλίμα αλλάζει, γιατί όταν πλησιάζει ο «νταής» του σχολείου απειλητικά, ο μεγάλος αδελφός τρέχει να βοηθήσει. Κι αν κινδυνεύσει να πέσει από το δέντρο, πάλι ο μεγάλος τρέχει να προλάβει το κακό. Κι αν τη νύχτα έχει εφιάλτη εκείνος θα πεταχτεί να τον καθησυχάζει. Τελικά, ό,τι και να συμβεί, πάντα ο μεγάλος αδελφός τρέχει προστάτης και αρωγός του μικρού. Γιατί αγαπιούνται τα παιδιά, κι ας σπρώχνει ο ένας τον άλλο, και αυτή η σχέση δεν μπορεί ποτέ να διαλυθεί.

Τι λέει στα παιδιά ο Μάκης Τσίτας με αυτό το βιβλίο; Πρέπει να θυμίσουμε ότι ο Τσίτας δεν λέει ποτέ παραμύθια. Οι ιστορίες του είναι ιστορίες που πηγάζουν από την εμπειρία, από την επαφή του με τα παιδιά της οικογένειάς του αλλά και των φίλων του, τα οποία παρατηρεί από κοντά και μελετά τις συμπεριφορές τους, βλέπει και κρίνει τις αντιδράσεις του. Κάθε μικρή λεπτομέρεια, πρέπει να το λάβουμε αυτό σοβαρά υπόψη μας, τα παιδιά την αξιολογούν• και πράγματα που στα μάτια των ενηλίκων φαίνονται ασήμαντα στα παιδικά μάτια είναι σοβαρά. Έτσι είναι φυσικό ο μεγάλος αδελφός να θέλει να επιδεικνύει την πρωτιά του σε όλα, όπως φυσικό είναι και ο μικρός να νοιώθει ότι υστερεί λόγω ηλικίας και ικανοτήτων. Είναι φυσικό ο μεγάλος να θέλει να έχει τον πρώτο λόγο και να κάνει και λίγο καψόνι στον μικρό, αλλά όλα είναι μέρος του παιχνιδιού και στοιχεία ωρίμασης του μικρού, ο οποίος καθοδηγείται εντέχνως, και μπαίνει στις δυσκολίες της κοινωνίας μέσα στον μικρόκοσμό του, μαθαίνοντας παράλληλα πως ο αδελφός του είναι εγγύηση, στήριγμα, στοργή και φροντίδα.

Ο συγγραφέας κατάφερε και με αυτό το βιβλίο να βρει όλους τους τρόπους με τους οποίους ο μεγάλος μπορεί να «ζορίσει» τον μικρό, και είναι πολλοί αυτοί. Όμως με δυο τρία παραδείγματα κατάφερε να ανατρέψει την αρνητική εικόνα. Να δείξει ότι όλα αυτά που μοιάζουν με προβλήματα είναι ασήμαντα μπροστά στην προθυμία του μεγάλου να χρησιμοποιήσει και τη σωματική δύναμη και την εξυπνάδα και την επιβολή του για να βοηθήσει το μικρό του αδελφό. Μάλιστα ο επίλογος της ιστορίας αφήνει μακροπρόθεσμη ελπίδα για τη σχέση των μικρών παιδιών στο μέλλον, όταν τα παιδικά ψιλοτραύματα θα έχουν ξεχαστεί και τα δυο αδέλφια θα είναι ενωμένα και αγαπημένα στις περιπέτειες της ζωής, σε όποια δυσκολία ή ανατροπή.

Το βιβλίο είναι πολύ ωραία γραμμένο, εύκολο και εύπεπτο από τον μικρό αναγνώστη του και με τον τρόπο του συμβουλευτικό και διακριτικά καθοδηγητικό και παιδαγωγικό. Όσον αφορά τη ζωηρή με σχήματα και χρώματα εντυπωσιακά εικονογράφησή του, αυτή συνιστά ένα δεύτερο επίπεδο αφήγησης, συμπληρωματικό της γραπτής. Κι έτσι με λόγο, χρώμα και σχήμα αποβαίνει ένα ευχάριστο μικρό και χρησιμότατο δώρο για τους μικρούς αναγνώστες του.

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Φωτογραφία: Thorsten Schnorrbusch.]

9786180112191

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly