Μετάφραση: Τάσος Πανταζής
Να τα ονόματα της Ευρώπης: Ευρώπη είναι η Βίβλος κι η αρχαιότητα. Ευρώπη είναι ο Όμηρος, ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, είναι ο Φειδίας, είναι ο Πλάτων κι ο Αριστοτέλης κι ο Πλωτίνος, είναι ο Βιργίλιος κι ο Οράτιος, είναι ο Δάντης, ο Σαίξπηρ, ο Γκαίτε, είναι ο Θερβάντες κι ο Ρακίνας κι ο Μολιέρος, είναι ο Λεονάρδος, ο Ραφαήλ, ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Ρέμπραντ, ο Βελάθκεθ, είναι ο Μπαχ, ο Μότσαρτ, ο Μπετόβεν, είναι ο Αυγουστίνος, ο Άνσελμος, ο Θωμάς ο Ακινάτης, ο Νικόλαος Κουζάνος, ο Σπινόζα, ο Πασκάλ, ο Καντ, ο Έγελος, είναι ο Κικέρων, ο Έρασμος, ο Βολταίρος. Η Ευρώπη είναι στους καθεδρικούς ναούς και τα παλάτια και στα ερείπια, είναι η Ιερουσαλήμ, η Αθήνα, η Ρώμη, το Παρίσι, η Οξφόρδη, η Γενεύη, η Βαϊμάρη. Ευρώπη είναι η Δημοκρατία της Αθήνας, της ρεπουμπλικανικής Ρώμης, των Ελβετών και των Ολλανδών και των Αγγλοσαξόνων. Θα ήταν ατέλειωτη κάθε απαρίθμηση όλων εκείνων που είναι για την καρδιά μας τα πιο ακριβά: ο ανεξάντλητος πλούτος του πνεύματος, η ηθικότητα, η πίστη. Για όποιον έχει ζήσει το περιεχόμενο αυτών των ονομάτων, πρόκειται για κάτι το ιστορικά ανεπανάληπτο. Και κάθε προσπάθεια βεβαίωσης αυτού του γεγονότος οδηγεί στις πηγές, στις πόλεις και τα τοπία και τα έργα των μεγάλων ανθρώπων. Είναι ο καλύτερος, ο μοναδικός δρόμος για τη γνώση αυτού που ονομάζουμε Ευρώπη. Περπατώντας τον φουντώνει η αγάπη μας, συνδεόμαστε.
Ο άλλος δρόμος αναζητεί τις αφαιρέσεις από τα βιώματα του πρώτου. Επιζητούμε να γνωρίσουμε την αρχή αυτού του πληρώματος και να την περιγράψουμε, θέλουμε να μάθουμε ποιοι είμαστε και τι μπορούμε να γίνουμε. Κάθε πείραμα τέτοιου είδους είναι κι ένα παιχνίδι.
Για μιαν απόπειρα περιγραφής της ιδιομορφίας της Ευρώπης διαλέγουμε τρεις λέξεις: ελευθερία, ιστορία, επιστήμη.
[Απόσπασμα από κείμενο που δημοσιεύτηκε στην ηρωική περίοδο του περ. Ευθύνη, τχ. 24/1973. To έργο είναι η “Αρπαγή της Ευρώπης” του Gillis Coignet.]
