Αν σας πληροφορήσει αγανακτισμένος κάποιος γνωστός σας ότι ο φανοποιός τού ζήτησε για το φτερό του αυτοκινήτου «τον γονέα-2 και τον γονέα-1», μην πανικοβάλλεστε. Απλώς μεταφράστε «τη μάνα του και τον πατέρα του»… Η λεγόμενη «πολιτική ορθότητα» προχωρεί καλπάζοντας στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να κατοχυρώνονται πλέον νομοθετικά αυτοί οι όροι στα δημόσια έγγραφα αλλά και να επιβάλλονται με τον καιρό και στον προφορικό λόγο. Σε πιο δεινή θέση βρισκόμαστε εμείς οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων, που ήδη σε κάποιες χώρες απαγορεύεται να αναπαράγουμε γλωσσικά διακρίσεις των φύλων, όπως γίνεται με τις αντωνυμίες. Η Σουηδία, για παράδειγμα, εισήγαγε επίσημα το 2012 μία αντωνυμία ουδέτερη, το hen, στη θέση των αντίστοιχων han (αυτός) και hοn (αυτή).
Γλαφυρός και δηκτικός ο καθηγητής Κυριάκος Κατσιμάνης σημειώνει σχετικά: «Για να μην ξεχνάμε τα καθ’ ημάς, σε εκείνο το αλήστου μνήμης βιβλίο Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού –και στο όνομα της υπόρρητης καταδίκης της… φαλλοκρατικής αντίληψης στο σχολικό χώρο– υπήρχε μία περίοδος, όπου η γλώσσα και η αισθητική είχαν μπει για τα καλά στο γύψο: “Αλληλοδιδακτική μέθοδος: διδακτική μέθοδος κατά την οποία ο/η δάσκαλος/α εκπαιδεύει τους/τις μεγαλύτερους/ες και ικανότερους/ες μαθητές/τριες και αυτοί/ές με τη σειρά τους τους/τις υπόλοιπους/ες μαθητές/τριες”!».
Βέβαια, προσωπικά δηλώνω πάντοτε υπερήφανος για τους προγόνους μας, οι οποίοι τόσο νωρίς στην ιστορία των πολιτισμών προχώρησαν στην επινόηση του «ουδέ ετέρου» γραμματικού γένους, όταν μια τόσο εκλεπτυσμένη Γαλλική δεν μπόρεσε να φτάσει σε τέτοια ωρίμαση. Αλλά η διαφορά είναι κραυγαλέα: Το ουδέτερο γένος στη γλώσσα δεν στόχευε να καταργήσει τα δύο φυσικά γένη, αλλά τουναντίον να τα γεφυρώνει ή να αποδίδει κατά κανόνα πράγματα και όχι ανθρώπους. Γι’ αυτό, η α΄ κλίση ονομάτων αποτελείται μόνο από τα δύο γένη που υπάρχουν στη φύση, ενώ οι μετέπειτα β΄ και γ΄ καταδεικνύουν την πρόοδο που εξηγήσαμε πιο πάνω εμπλουτιζόμενες και με ουδέτερα. Ας προσέξουμε, φερ’ ειπείν, πόσο δημοκρατικά αποδίδουμε στη Νέα Ελληνική ένα κατηγορούμενο, που καλείται ακριβώς να γεφυρώσει υποκείμενα ή αντικείμενα διαφορετικού γένους: Οι νοσηλευτές και οι νοσηλεύτριες βιώνονται σαν πρόσωπα ιερά για τον ασθενή. Σε μια τραγωδία θεωρούμε τον «έλεο» και την «κάθαρση» ως τα πλέον απαραίτητα. Δυστυχώς, εγχειρίδιο Γλώσσας του Γυμνασίου αγνοεί αυτό το επίτευγμα, αλλά δεν φταίνε οι πρόγονοι: «οι προσδιορισμοί του χρόνου και οι δευτερεύουσες χρονικές προτάσεις είναι πολύ χρήσιμες (!) στην οργάνωση του λόγου μας».
Ωστόσο, οι σημερινές εξελίξεις κινούνται σε εντελώς άλλη βάση, αφού καθιερώνουν την άφυλη κοινωνία και, άρα, διαπαιδαγώγηση! Δεν πρόκειται καν για υιοθέτηση της unisex ταυτότητας, αλλά για τον αυτοπροσδιορισμό κάθε πολίτη ανεξάρτητα από τη γενετική ή σωματική συγκρότησή του. Χαρακτηριστική είναι η έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης, που απαλείφει τους γενετικούς παράγοντες διαμόρφωσης του φύλου αναγνωρίζοντάς το σαν αποκλειστικά «κοινωνική κατασκευή». Έτσι, υποχρεούνται ή και υποχρεώνονται οι χρήστες της γλώσσας –κυρίως στα μέσα ευρείας δημοσιότητας, στην εκπαίδευση ή στα δημόσια έγγραφα– να προσαρμόσουν τον λόγο τους στο άφυλο πρότυπο.
Μα τότε, δεν αντιφάσκει προς όλα αυτά ο τίτλος του άρθρου; Όχι, γιατί αναφέρεται στο…
[Η συνέχεια στο τεύχος 7 που κυκλοφορεί και στη στήλη Γλώσσα Έθιμο Εθίμων του Γιάννη Β. Κωβαίου. Ο πίνακας είναι του Αχιλλέα Παπακώστα.]
