Μετάφραση από τα πορτογαλικά Βραζιλίας: Στέλιος Χουρμουζιάδης
Από τη συλλογή Ταυτότητες ( εκδ. Nós, 2018)
ΤΙΓΡΕΙΣ
Σε τούτο το δωμάτιο, είμαι τίγρη·
λίγο Μπόρχες, λίγο Μπλέικ
(είμαστε εγκλωβισμένες τίγρεις):
είμαι αυτή η συμμετρία σου.
Πυρετός απτός. Kλείσε τη λεπτή κουρτίνα, βλέφαρα:
δες, λοιπόν, πως είμαι αίλουρος μια κάποια μεταφορά.
Είμαι η κεφαλή σ’ αυτό το πιάτο
σαν του Ιωάννη Βαπτιστή.
Είμαι η κεφαλή, που κουβαλάω,
σαν του Αγίου Διονυσίου, λέγοντας
στους δρόμους, στον κόσμο,
σαν σε σκηνή, τις μαντινάδες σου.
Είμαι κεφαλή ή όργανα γεννητικά;
Στην κάθε λεπτομέρεια, είμαι το θηλυκό σου:
από την πιο ψιλαφιστή μου σάρκα
ως το χρώμα των ματιών μου.
Είμαι ηθοποιός· και ναι, καίγομαι
νά ’μαι το θέμα, θεία, ντίβα:
η μούσα σου η ντανταΐστρια.
Γράμματα. Θηλιά. Δίσκος. Αστέρια.
Θέλω νά ’μαι άγαλμα ελληνικό περιπατητικό, ανέμελο,
Να εκτεθώ, έξω, στο ζωντανό μουσείο του αιώνα.
Θέλω να γίνω, ναι, νά ’μαι κάδρο:
εκτεθειμένη τέχνη έστω για λίγο.
Θέλω νά ’μαι των κεριών το φως.
Θέλω νά ’μαι η Κρήτη σου·
νά ’μαι ο μίτος της θυσίας,
δίχως το σχήμα αδύναμων δεσμών.
Θέλω νά ’μαι ο κρίκος ο ανέπαφος
(έχει Θησέα και Μινώταυρο·
έχει Ιησού στον ώμο τον αριστερό,
κι απέναντι το Κτήνος, στον δεξιό).
Θέλω νά ’μαι ο εύθραυστος καρπός:
νά ’μαι, στον κανόνα, η αγία σου·
αλλά, σαν τη διαλεχτή πουτάνα σου,
νά ’μαι, στο κρεβάτι, η ηδονή σου.
Είμαι περίπλοκη οχλοβοή, έγκυο παραθύρι,
Δέρμα μεσ’ στου πιθανού τον οίστρο· κι όμως, ουτοπία.
Σε τούτο το δωμάτιο, είμαι τίγρη·
λίγο Μπόρχες, λίγο Μπλέικ
(είμαστε εγκλωβισμένες τίγρεις):
είμαι αυτή η συμμετρία σου.
❧
Από τη συλλογή Φανάρια της νιρβάνα (εκδ. Record, 2022)
ΘΕΟΣ/ΣΚΥΛΙ
Έγινα, πλάι σου γυρμένος
λέξεις τυπωμένες
στο στόμα το σαράκι.
Έγινα διεστραμένος,
ανήθικος και τυλιγμένος
σε υποσχέσεις θολωμένες
στο αχνισμένο το γυαλάκι,
που αναμένει πια το μένος.
Έγινα, πλάι σου γυρμένος,
σκόρπιες αναμνήσεις,
συγκεχυμένη συνοδεία.
Έγινα απομεινάρια,
θόρυβος διακεκομμένος,
μουρμουρητά και συζητήσεις·
μια σειρά από προσωπεία
φαγωμένα χαλινάρια.
Έτσι που, μετά απ’ αυτή τη δύση,
εσύ να μ’ έχεις για Θεό.
Έτσι που, μετά απ’ αυτή τη δύση,
εσύ να μ’ έχεις για Σκυλί.
Πολύ μακριά απ’ τους τιποτένιους:
Ο άπιστος όχλος – των εγώ.
Έγινα, πλάι σου γυρμένος,
τραπουλόχαρτο σκελετωμένο·
το στοίχημά μου πόνος ενεργός,
στα δεδομένα, πεπρωμένα·
κι ανεμίζω στροβιλισμένος:
ψίχουλο σημαδεμένο.
Έγινα συνεργός.
Έγινα αυτουργός.
❧
Από τη συλλογή Η μοιχαλίδα πυξίδα (εκδ. Ars et Vita, 2024)
ΣΑΟ ΠΑΟΛΟ: ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΕΣ
Άσφαλτος πάνω σε γη προγονική·
η γλώσσα του καμβά σ’ ένα μουσείο·
γκραφίτι πάνω σε λιπαρό γυαλί·
και στον φοίνικα, έτρεμε το μνημείο·
γλάρος αιωρείται σε χλωμό φως·
κανείς δεν απαντά στην ηχώ; Εμπρός;·
και, κάτω, και, κανείς, κανένας οδηγός,
ξεχύνεται, ενάντια στον χρόνο, ο συρμός.
Κοίταξα στον καθρέφτη
κι είδα το Σάο Πάολο·
και το Σάο Πάολο κοίταξε
στον καθρέφτη και είδε
εσένα. Να φτιάχνεις πλεξούδες
αρτηρίες, τούνελ:
χάρτης να διαπερνά άλλον χάρτη
κι έτσι όλα να φαίνονται.
Τι χάθηκε; στο φόλντερ των σπαμ·
ανάκατο με τόσες φωνές: απ’ το υπερπέραν,
από το σλάμ, απ’ τη γιορτή του, ο Θεός ή ο Παν,
με ραπ, φανκ και πανκ, πέραν για πέραν.
Δοκιμάζοντας την τύχη φάρσα σκληρή,
μετά από ένα pint σε pub ιρλανδική,
μέσ’ στο μοτέλ, μασώντας καραμέλα γιορτινή,
ρώσικη ρουλέτα – πυρετός στιγμή μοναδική.
Κοίταξα στον καθρέφτη
κι είδα το Σάο Πάολο·
και το Σάο Πάολο κοίταξε
στον καθρέφτη και είδε
εσένα. Να φτιάχνεις πλεξούδες
αρτηρίες, τούνελ:
χάρτης να διαπερνά άλλον χάρτη
κι έτσι να φαίνονται όλα.
ένα προτρέτο
: φυλακισμένο
σε ένα καβαλέτο από γυαλί |
που ποθεί
Κι ενός Εβραιογερμανού η εγγονή,
φτιάχνοντας για Βερολίνο αποσκευές,
σκέφτηκε πως η καρδιά της η γοργή
θα με διαπερνούσε με ανέμου ορδές.
ένα προτρέτο
: φυλακισμένο
σε ένα καβαλέτο από γυαλί |
που ποθεί
Ζήσαμε την τρέλα του έρωτά μας
στις είκοσι τέσσερις ώρες τέλους·
μα ποιός θα είκαζε ποτέ ανάμεσά μας
πως ο άνεμος δεν θα κόπαζε, επιτέλους;
Κοίταξα στον καθρέφτη
κι είδα το Σάο Πάολο·
και το Σάο Πάολο κοίταξε
στον καθρέφτη και είδε
εσένα. Να φτιάχνεις πλεξούδες
αρτηρίες, τούνελ:
χάρτης να διαπερνά άλλον χάρτη
κι έτσι να φαίνονται όλα.
❧
ΤΙΓΡΗ, ΤΙΓΡΗ ΠΙΑ ΦΕΥΓΑ
Ναι, ξέρω
Ναι, ξέρω να γυρνάω σελίδα.
Ναι, ξέρω
Ναι, ξέρω να γυρνάω σελίδα.
Ναι: από τις σελίδες πίσω, λέξεις: σκοτάδι πίσσα.
Ζει, μπροστά πια, η θολή ομίχλη,
δίχως του ανήλικου παρελθόντος σκίτσα.
Δίχως στις αποσκευές φαντάσματα.
Δίχως φαντασμάτων το ζύγι νεύμα.
Χόρεψε, ο χρόνος – ξεσπάσματα
ακίνητα, άγρια: έλα πια τίγρη φεύγα.
Καμιά φωνή, τώρα, ησυχία δεν κάμει.
Δεν θυμάμαι πια το πώς υφαίνεται.
Πλέξη, βελόνα και κλωστή, παλάμη,
πλέξη – και να την που ξηλώνεται.
Ναι, ξέρω
Ναι, ξέρω να γυρνάω σελίδα.
Ναι: από τις σελίδες πίσω, λέξεις: σκοτάδι πίσσα.
Ζει, μπροστά πια, η θολή ομίχλη,
δίχως του ανήλικου παρελθόντος σκίτσα.
Δίχως ρολόι που να πηγαίνει πίσω.
Δίχως επιθυμία εκδίκησης τα έρμα.
Ούτε λάμψη, ούτε κάψα για να ζήσω,
βήμα το βήμα: έλα πια τίγρη φεύγα.
Η υπόσχεση μια μνήμη κλέφτη.
Εκτός κι αν η Απουσία εισβάλει
σαν που η νύχτα γρήγορα πέφτει.
Νοσταλγία εσύ της μνήμης κλέφτη.
❧
Τα ποιήματα του Φελίπε Φράνκο Μουνιόζ δουλεύουν με το φως και τις σκιές, μέσα από έντονο ποιητικό πειραματισμό, αντάξιο ενός σύγχρονου μοντερνιστή. Ο Μουνιόζ, μέσα από τον λόγο της πρωτοπορίας, προσπαθεί να διερευνήσει τα διάφορα κράτη και τις υποθετικές συνθήκες της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο Φελίπε Φράνκο Μουνιόζ έχει συγγράψει μαζί με την Nada Alturki το βιβλίο Guide to a Fall (University of Iowa International Writing Program, 2025), ενώ έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές A bússola adúltera [Η μοιχαλίδα πυξίδα] (Ars et Vita, 2024), Dissoluções [Διαλύσεις] (Record, 2024), Lanternas ao nirvana [Φανάρια της νιρβάνα] (Record, 2022), Identidades [Ταυτότητες] (Nós, 2018) και Mentiras [Ψέματα] (Nós, 2016). Μετέφρασε από τα ρωσικά στα πορτογαλικά μια επιλογή ποιημάτων του Α. Πούσκιν με τίτλο O Cavaleiro de Bronze e outros poemas [Ο Χάλκινος Ιππότης και άλλα ποιήματα] (Kalinka, 2022). Έχει επιλεγεί και πραγματοποιήσει τα ακόλουθα προγράμματα ακαδημαϊκών και καλλιτεχνικών φιλοξενιών: International Writing Program (ΗΠΑ) – με την υποστήριξη της Διεύθυνσης Εκπαιδευτικών και Πολιτιστικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ –, Santa Maddalena Foundation (Ιταλία), MacDowell (ΗΠΑ), Ucross Foundation (ΗΠΑ), Art Omi: Writers (ΗΠΑ), Sangam House (Ινδία) – με την υποστήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών της Βραζιλίας – και Festival Artes Vertentes (Tiradentes, MG, Βραζιλία).
⸙⸙⸙
[Πρώτη δημοσίευση των μεταφράσεων στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Φωτογραφία: ©Paolo Pellegrin. Δείτε τα περιεχόμενα του δέκατου όγδοου ηλεκτρονικού μας τεύχους εδώ.]
