frear

Οι αφοσιωμένοι – του Κώστα Μπαλάσκα

Αστρονομώντας κάποτε ο Θαλής ο Μιλήσιος και κοιτάζοντας ψηλά στον ουρανό, έπεσε σ’ ένα λάκκο που ήταν μπροστά του. Μια όμορφη υπηρετριούλα Θρακιώτισσα που έτυχε να περνάει, τον πείραξε λέγοντας «εσύ, άνθρωπέ μου, δε βλέπεις μπροστά σου και θέλεις να δεις τι γίνεται στον ουρανό»; Αναφέροντας το χαριτωμένο ανέκδοτο ο Σωκράτης, δηλαδή ο Πλάτων (Θεαίτητος, 174α-b), θέλει να δείξει ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει –άρα και το σκώμμα εξίσου ταιριάζει– σε κάθε φιλοσοφούντα, με την ευρεία έννοια (επιστήμονα, συγγραφέα, καλλιτέχνη) που ενώ καλά-καλά δε βλέπει τον άνθρωπο δίπλα του, θέλει να βρει και να μελετήσει τη φύση του ανθρώπου και της κοινωνίας. Ενώ δε βλέπει δηλαδή το ειδικό και το συγκεκριμένο, θέλει να δει το γενικό και το αφηρημένο.

Η αφηρημένη σκέψη είναι αφηρημένη διότι αφαιρεί τη συγκεκριμένη πραγματικότητα. Αυτός δηλαδή που είναι απορροφημένος από ένα ζήτημα, αφοσιωμένος σε ένα έργο, σε ένα πρόβλημα, αφαιρεί, διαγράφει, χάνει την πραγματικότητα και «φεύγει», βυθίζεται, χάνεται «στον κόσμο του», προκαλώντας συχνά το γέλιο, τη λοιδορία ή και την οργή των άλλων. Όλοι το έχουμε ζήσει αυτό σε μικρή κλίμακα, όταν μας απασχολεί κάτι. Κάποιοι το ζουν μονιμότερα και σε μεγάλη κλίμακα. Έτσι εξηγείται η αφηρημάδα πολλών επιστημόνων και καλλιτεχνών –είναι παροιμιώδης πχ. η αφηρημάδα του Αϊνστάιν– ή η ανικανότητα, η αδυναμία πολλών ανθρώπων του πνεύματος στην αντιμετώπιση και στη διαχείριση πρακτικών ζητημάτων της καθημερινής ζωής, ακόμα και των πιο απλών. Οι άλλοι μπορεί να τους θεωρούν και βλάκες, κρίνοντας με τα δικά τους πρακτικά μέτρα.

Όμως αυτοί θυμίζουν εκείνα τα μεγάλα θαλασσινά πουλιά, τα άλμπατρος, με τα οποία παρομοίωσε τους ποιητές ο Μποντλέρ στο ομώνυμο ποίημά του. Συνηθισμένοι να πετούν, χάνουν τα βήματά τους και μπερδεύονται, όταν χρειαστεί να περπατήσουν. Μαθημένοι να βλέπουν τα μεγάλα και τα υψηλά, δυσκολεύονται με τα μικρά και τα τρέχοντα του βίου. Έχοντας προσηλωμένο το νου στα σπουδαία και τα ουσιώδη, αδιαφορούν για τα ασήμαντα και τα επουσιώδη. Κάποτε μάλιστα, αφοσιωμένοι στο έργο τους, συμβαίνει να αδιαφορούν για όλα, ακόμα και την οικογένειά τους, δίνοντας την εντύπωση πως είναι άτομα ανεύθυνα και εγωτικά, ατομιστές που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους και για την ικανοποίηση κάποιας φιλοδοξίας ή ματαιοδοξίας τους.

Σε πολλές περιπτώσεις αυτό είναι πιθανό, διότι πολλοί θεωρούν τον εαυτό τους σπουδαίο και δεν είναι πάντα εύκολο να διακρίνει κανείς το γνήσιο από το κάλπικο ή το σημαντικό από το ασήμαντο. Στις γνήσιες περιπτώσεις πάντως δεν είναι απλά η ματαιοδοξία ή η φιλοδοξία και ο εγωισμός αλλά είναι μια φυσική κλίση (ίσως και κλήση) η δύναμη που ωθεί ορισμένους να αφοσιώνονται στο Ένα, το ουσιώδες και το κύριο, καθιστώντας το σκοπό και έργο ζωής, αδιαφορώντας για τα πολλά και διάφορα της πολυπραγμοσύνης. Ο Σωκράτης παραμελούσε την οικογένειά του, ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ εγκατέλειπε στο ορφανοτροφείο τα παιδιά του, ο Φρόιντ ήταν τυραννικός για τους δικούς του και άλλοι πολλοί άλλα πολλά. Στην Ιστορία όμως έμειναν για το έργο τους, αυτό που δημιούργησαν με την αφοσίωσή τους και που το άφησαν κληρονομιά στην ανθρωπότητα.

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Δείτε τα περιεχόμενα της έντυπης έκδοσης εδώ.]

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Το πρώτο μας ηλεκτρονικό τεύχος είναι εδώ

mag.frear.gr