Τον τελευταίο καιρό μεταφράζω μια εκλαϊκευμένη ιστορία του σύμπαντος και της ύλης (The Universe In Your Hand, του Christophe Galfard• ελλ. τίτλος: Το σύμπαν στα χέρια σας) και παράλληλα, για «ιδία συγγραφική χρήση», διάβασα τα The Neanderthals Rediscovered των Dimitra Papagianni και Michael Morse, και The Mind In the Cave του David Lewis-Williams, για τον άνθρωπο του Νεάντερταλ το πρώτο και για την τέχνη των σπηλαίων το δεύτερο.
Μεταξύ αυτών των δύο, καθισμένος στην καρέκλα του γραφείου μου, δεν είναι λίγες οι φορές που έχω αισθανθεί μετέωρος ανάμεσα στη γένεση της ανθρώπινης συνείδησης και στη γένεση του κόσμου όπως για εμάς συντελείται τώρα, καθώς τον βλέπουμε ν’ απλώνεται μπροστά μας απέραντος με τις μυριάδες τ’ αστέρια του σε γαλαξίες και σμήνη γαλαξιών, και ίσως ακόμα και σε παράλληλα σύμπαντα (τα αποκαλούμενα «βράνες»).
Μα, αν το σύμπαν δεν κατοικείται αλλού (δεν το ξέρουμε), ως προς τι διαφέρει από μια πέτρα που ζυγιάστηκε σε μιαν ανθρώπινη χούφτα πριν από εκατό χιλιάδες χρόνια; Ως προς την τάξη μεγέθους, μα όχι και ως προς την ίδια την ουσία της ύπαρξης. Η πέτρα απόχτησε νόημα με τη γένεση της ανθρώπινης συνείδησης, όταν την έπιασε ένα ανθρώπινο χέρι για να την κάνει εργαλείο, όταν ένας ποιητής θαύμασε σ’ αυτήν το χρώμα και το σχήμα της, όταν ένας γεωλόγος την περιεργάστηκε, ή όταν ένας φονιάς την κράτησε σφιχτά για να σκοτώσει μ’ αυτήν έναν άλλον άνθρωπο. Και σαν την πέτρα στο χέρι του τεχνίτη, του ποιητή, του γεωλόγου, του φονιά, έτσι κι όλο το σύμπαν, για εμάς, μόνο χάρη στην ανθρώπινη συνείδηση αποχτά ύπαρξη με νόημα, δηλαδή ζωή.
[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ.]
