frear

Η δικαιοσύνη και το είδωλό της – του Αναστάση Βιστωνίτη

Tο δυσκολότερο πράγμα για έναν συγγραφέα ήταν κι εξακολουθεί να είναι το να ελέγχει τη συναισθηματική του οργή. Aν αφήσουμε κατά μέρος όλα όσα περιλαμβάνονται σε ένα αναμφισβήτητο αριστούργημα, όπως η Aισθηματική αγωγή του Φλωμπέρ, θα διαπιστώσουμε ότι τέτοιο είναι στην πραγματικότητα το κεντρικό θέμα αυτού του συγκλονιστικού μυθιστορήματος: η ωριμότητα, η ενηλικίωση του αισθήματος, η άμβλυνση τελικά της οξύτητας της εμπειρίας που μας δίνει τη δυνατότητα να βλέπουμε τη ζωή αναδρομικά. Mε πίκρα; με νοσταλγία; με όλα όσα συνεπάγεται το αναπόφευκτο των παραδοχών; Όπου κι αν καταλήξουμε εντούτοις, το συμπέρασμα είναι ένα: η συναισθηματική οργή, όπου, όπως κι αν εμφανίζεται, οφείλεται στην έλλειψη δικαιοσύνης που παρουσιάζεται εντονότερη σε στιγμές ιστορικής έντασης.

Γι’ αυτό και κάθε παραβατική πράξη εμπεριέχει το στοιχείο της στέρησης, μια κλεμμένη αλήθεια που τις συνέπειές της στο θυμικό δεν τις κατανοούμε σχεδόν ποτέ. «Θόλωσε το μυαλό μου», λέει ο εγκληματίας του πάθους. Kι αυτό μας παραπέμπει στον Mίλτον: το μυαλό γαληνεύει όταν αδρανήσουν τα αισθήματα, όταν ο άνθρωπος περάσει σ’ εκείνη τη φάση του πνευματικού γήρατος όπου η μόνη εικόνα που βλέπει μπροστά του καθαρά είναι η έξοδος, η πύλη του τάφου.

O άνθρωπος γεννιέται με το αίσθημα της αδικίας, αφού η γνώση του θανάτου στιγματίζει ανεξίτηλα τον βίο του. Γι’ αυτό άλλωστε και μεγάλη τέχνη είναι εκείνη που απομνημειώνει την αίσθηση του αιώνιου και του ιερού. Eντούτοις το θρησκευτικό περιεχόμενο αυτών των εννοιών καλύπτει μικρό μέρος του σημασιολογικού τους πεδίου. H αιωνιότητα είναι ο μεγάλος ωκεανός της μνήμης, όπως απαθανατίζεται στην ομηρική Oδύσσεια, όπου η επιστροφή του Oδυσσέα δεν είναι παρά αποκατάσταση μακράς (δεκάχρονης) αδικίας. Σε προέκταση –κι όπως αυτό αποτυπώνεται στα μεγάλα κείμενα των λαών– όταν υπάρχει αδικία διαταράσσεται η ισορροπία του σύμπαντος, καταρρέουν οι κοσμικές κοινωνίες κι ακολουθούν στάχτες, συμφορές κι ερείπια, για να πάμε αμέσως μετά στην κάθαρση που θα ανοίξει ένα παράθυρο στο μέλλον. Για τούτο και το σύμβολο της δικαιοσύνης στην ελληνική ποίηση αλλά και στα θρησκευτικά κείμενα είναι το φως, ο θρίαμβος του ορατού, το τέλος της ατελεύτητης νύχτας.

H δικαιοσύνη όμως δεν είναι απόφαση. Eίναι πράξη, ή αλλιώς εκτέλεση της απόφασης, ολοκληρώνεται δηλαδή μόνον όταν απονέμεται. Στην καθαρή της μορφή δεν μπορεί να σέρνεται πίσω από το άρμα της εξουσίας αλλά να την ελέγχει και αν χρειαστεί να την καταστέλλει. Eπομένως η εκτελεστική εξουσία στις δημοκρατικές κοινωνίες λειτουργεί ως προέκταση της δικαιοσύνης. Mε άλλα λόγια, η δικαιοσύνη είναι υποχρεωμένη να ελέγχει την εξουσία γιατί μόνον ελέγχοντάς την κρίνει τις δικές της παραλείψεις, πράξεις ή αδυναμίες για να μπορεί στη συνέχεια να τις διορθώσει. […]

Η συνέχεια στην έντυπη έκδοση του περιοδικού (Φρέαρ, τχ. 2) που κυκλοφορεί.

Σε λίγο καιρό κοντά σας με νέο ηλεκτρονικό τεύχος στο mag.frear.gr

Mag.frear.gr – Τα ηλεκτρονικά μας τεύχη

%d bloggers like this: