frear
Writer Desk

Το μόνο της ζωής του αφήγημα – του Γιώργου Μητά

Στον περίφημο Πέπλο του ο Μίλαν Κούντερα μνημονεύει ένα περιστατικό από το Ημερολόγιο του Βίτολντ Γκομπρόβιτς όπου ο Πολωνός συγγραφέας, απαντώντας στο γράμμα ενός αναγνώστη, υπεραμύνεται του δικαιώματός του να εξηγεί το έργο του «όσο μπορεί και για όσο μπορεί», γιατί ένας συγγραφέας που δεν είναι σε θέση να μιλήσει για τα βιβλία του δεν είναι «ολοκληρωμένος συγγραφέας» [1]. Στο ίδιο βιβλίο διαβάζουμε την ερμηνεία που δίνει ο Κούντερα σε κάποια λόγια του Φλωμπέρ για τη Μαντάμ Μποβαρύ: ο μυθιστοριογράφος, γράφει ο Κούντερα, δεν θέλει [με τις δηλώσεις του] να προστατεύσει κατά πρώτο λόγο τον εαυτό του αλλά τους ήρωες των μυθιστορημάτων του [2].

Σε κείμενό του που δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό Φρέαρ ο Μιχάλης Μακρόπουλος σχολιάζει το βιβλίο του Το δέντρο του Ιούδα, αρκετό καιρό μετά την κυκλοφορία του, ρίχνοντας φως στην ανθιστάμενη στις εύκολες κρίσεις κατάληξη της ιστορίας, προσφέροντας έτσι στον προσεκτικό αναγνώστη ένα συμπληρωματικό κλειδί για την πληρέστερη κατανόηση και ερμηνεία της νουβέλας.

Στην ίδια γραμμή με τα παραπάνω, θα θέλαμε να παραθέσουμε ένα σύντομο σχόλιο για το «Σπίτι» απευθυνόμενοι στους αναγνώστες του, έχοντας κυρίως στο νου τον ήρωα του βιβλίου που συζητήθηκε λιγότερο: τον εκκεντρικό συλλέκτη και παθιασμένο βιβλιόφιλο κύριο Κάλφογλου.

Ο Κάλφογλου και η Αίθουσα των Ακροάσεων πρωταγωνιστούν σε μια ιστορία η οποία δεν πρόκειται να γραφτεί ποτέ («…τι κρίμα που κανείς δε θα αφηγηθεί την ιστορία της!») [3]. Γιατί οι συμπρωταγωνιστές τους, οι συγγραφείς των οποίων το λογοτεχνικό τάλαντο κρίνεται από τον οικοδεσπότη κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας εντός της Αίθουσας, συμμετέχουν στην ιστορία (και την ολοκληρώνουν, κάθε φορά) με τον «εν εκστάσει» θάνατό τους. (Το ιδανικό ενός «θανάτου στο ζενίθ» [4] είναι μοτίβο που συναντάμε, μεταξύ άλλων, στο έργο του Γιούκιο Μισίμα και του αναγεννησιακού ποιητή Μιχαήλ Μάρουλου Ταρχανιώτη). Θα πρέπει κάποιος καλεσμένος να διαφύγει, το σχέδιο του Κάλφογλου εξ’ ολοκλήρου ν’ ανατραπεί, προκειμένου να υπάρξει μαρτυρία (εξιστόρηση) της δοκιμασίας. Μια τέτοια εξέλιξη όμως θα σηματοδοτούσε την πτώση του Οίκου της Γραφής και το τέλος της ιστορίας.

Ο Νίκος Βελισάρης, με την ακούσια παρέμβαση του υπηρέτη του σπιτιού Συμεών, επιβιώνει της δοκιμασίας και δραπετεύει. «Ο άνθρωπος με τα μικρά χέρια», το διήγημα που ανέγνωσε ενώπιον του Κάλφογλου χάνεται, αλλά ο νεαρός συγγραφέας θα γράψει στη θέση του την ιστορία του Σπιτιού. Έτσι η Αίθουσα τελικά θα ιστορηθεί. σε μια αντιστροφή των ρόλων, ο Κάλφογλου, ο παθιασμένος μάρτυρας της έμπνευσης και της γέννησης του καλλιτεχνικού έργου των άλλων, θα υπογράψει, δια χειρός Βελισάρη, το μόνο της ζωής του αφήγημα, πληρώνοντας γι’ αυτό με τη ζωή του. Ταυτόχρονα, θα μετοικήσει για πάντα στις σελίδες ενός βιβλίου, θα καταστεί ο ίδιος λογοτεχνικός ήρωας, κατακτώντας με αυτόν τον τρόπο την αθανασία που τόσο επιθυμούσε. Μέσα στις φλόγες που τυλίγουν την Αίθουσα των Ακροάσεων, καθώς ένας «νέος λαμπερός καρπός γεννιέται» [5], λαμβάνει χώρα ο δικός του ένδοξος θάνατος.

Yποσημειώσεις

1. Μίλαν Κούντερα, Ο πέπλος, Μετάφραση Γιάννης Η. Χάρης, Εστία, Αθήνα 2005, σελ. 97

2. Στο ίδιο, σ. 116

3. Το Σπίτι, Κίχλη, Αθήνα 2014, σ. 129

4. Νικήτας Σινιόσογλου, Αλλόκοτος Ελληνισμός, Κίχλη 2016, σ. 123

5. Το Σπίτι, ό,π. σ. 90

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ.]

Σε λίγο καιρό κοντά σας με νέο ηλεκτρονικό τεύχος στο mag.frear.gr

Mag.frear.gr – Τα ηλεκτρονικά μας τεύχη

%d bloggers like this: