frear

Η μετάφραση ως κινηματογραφικό σκηνικό – του Μιχάλη Μακρόπουλου

Η μετάφραση ενός βιβλίου, είτε λογοτεχνικού είτε, πολύ περισσότερο, όποιου άλλου είδους, είναι ένα σκηνικό που στήνει ο μεταφραστής, σαν εκείνα των κεντρικών δρόμων σκονισμένων πόλεων στις καουμπόικες ταινίες, κει που σταματά η ταχυδρομική άμαξα και μονομαχεί ο ήρωας με τους κακούς – προσόψεις σπιτιών, του σαλούν, του γραφείου του σερίφη, κι από πίσω τίποτε• μονάχα μαδέρια και καλώδια. Όλη η μαστοριά και η επαγγελματική ευσυνειδησία έγκεινται στο να μη φαίνονται οι προσόψεις σαν προσόψεις, μα σαν σωστά κτήρια με βάθος, με δωμάτια πίσω απ’ τα παράθυρα, μ’ έπιπλα μες στα δωμάτια.

Ο επαγγελματίας μεταφραστής, σαν μαραγκός με την εργαλειοθήκη του, μισθώνεται πότε από το ένα εκδοτικό στούντιο και πότε από τ’ άλλο, για να στήσει με τα ίδια κατ’ ουσίαν υλικά ένα ολότελα διαφορετικό, κάθε φορά, σκηνικό. Στη θέση της γνώσης που ο εκάστοτε επαΐων έχει στον τομέα του, ο παντογνώστης μεταφραστής πρωτίστως γνωρίζει ένα πράγμα: πώς να γεννά την ψευδαίσθηση της εις βάθος γνώσης, ώστε να στήνει κάθε φορά έτσι το σκηνικό του, που να ξεγελά το μάτι. Γίνεται ξανά και ξανά ειδικός σε κάθε λογής θέματα, για δύο ή τρεις ή τέσσερις μήνες κάθε φορά, κι έπειτα η δουλειά τελειώνει, το σκηνικό ξεστήνεται και με τα ίδια υλικά κι εργαλεία, με τις λέξεις ως μαδέρια και το γλωσσικό ένστικτο ως σφυριά και κατσαβίδια, ξεχνά όλες τις επιτροχάδην αποχτημένες «ειδικές» του γνώσεις κι αποχτά άλλες, για να στήσει στο άψε σβήσε το επόμενο σκηνικό – αβαθής παντογνώστης, μα που γνωρίζει και κάτι σε βάθος: πώς να μαθαίνει γρήγορα και πώς, εξίσου γρήγορα, να πετά στον κάλαθο της λήθης ό,τι έχει μάθει, για να χωρέσουν στο μυαλό του τα επόμενα.

Ειδικός στους κανόνες του μπέιζμπολ, ειδικός στη ναζιστική Γερμανία, ειδικός στα πανιά και τα ξάρτια ενός ιστιοφόρου, ειδικός στα τελευταία επιτεύγματα της νευροεπιστήμης, ειδικός στη μεσαιωνική ιστορία της Αγγλίας, ειδικός στην αιγυπτιολογία… –ένας ειδικός για όλες τις δουλειές. Ένας μαραγκός με το πάσης χρήσεως γλωσσικό του βαλιτσάκι.

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Φωτογραφία: Harry Gruyaert.]

Σε λίγο καιρό κοντά σας με νέο ηλεκτρονικό τεύχος στο mag.frear.gr

Mag.frear.gr – Τα ηλεκτρονικά μας τεύχη

%d bloggers like this: