frear

Για τον Υβ Μπονφουά – του Μάρκου Καλεώδη

[…] Ασχέτως όμως εάν ο στοχασμός του Μπονφουά περί της ουσίας του ποιητικού φαινομένου συγγενεύει ή όχι, ενίοτε εμφανώς, με κάποιες πλευρές της χαϊντεγγεριανής φιλοσοφίας, εκείνο που είναι βέβαιον οπωσδήποτε και πέραν πάσης αμφιβολίας, είναι πως ο Μπονφουά ως ποιητής ενσαρκώνει στην εντέλεια τον χαϊντεγγεριανό ποιητή του «μέλλοντος», εκείνον που κατά τον φιλόσοφο του Μέλανος Δρυμού μέλλει να αναλάβει το έργο του στοχασμού παίρνοντας τη σκυτάλη από τη φιλοσοφία, πλην με τα μέσα της ποιήσεως, η οποία αγναντεύει την φιλοσοφία απ’ το δικό της απέναντι βουνό• παρακάμπτοντας δηλαδή την εννοιακή σκέψη ακριβώς και την ηγεμονία της κατηγορήσεως που αυτή επιφέρει δια της αποφαντικής κρίσεως και του συλλογισμού, που είναι και τα βασικά ευρετικά εργαλεία της φιλοσοφίας.

Αλλά μήπως αυτή δεν ήταν και από πάντοτε η αποστολή της ποίησης, καθότι η ποίηση, η αληθινή, δεν λαμβάνει χώρα ούτε για την ψυχαγωγία, ούτε για την εκτόνωση τάχα των παθών, ούτε ακόμη, για ημερολογιακού τύπου εξομολογητικές καταγραφές ή για οιοδήποτε ιδεολογικό, πολιτικό ή κοινωνικό κήρυγμα, όσο ευγενές, ή προσηλυτισμό. Και ούτε βέβαια, ακόμη λιγότερο, για φορμαλιστικούς πειραματισμούς που αποτελούν αυτοσκοπό ή γίνονται προς χάριν μόνο μιας ακαδημαϊκής, φετιχιστικής απόδοσης τιμών σε καθιερωμένες φόρμες του παρελθόντος. Για όλα τούτα εξαρκεί ευτυχώς η κακή ποίηση. Ο χώρος όμως στον οποίον ανήκει η ποίηση η αληθινή, διαμέσου της μητέρας της, της Μνημοσύνης, είναι και ήταν πάντοτε ένα είδος στοχασμού εξίσου ριζικού μ’ εκείνον της φιλοσοφίας, πλην μήτε «φιλοσοφικού» με την στενή, σχολαστική έννοια του όρου, και μήτε βέβαια απλώς και μόνον «ποιητικού», αν η λέξη εννοεί την μόνη γλαφυρότητα και την καλολογία:

«Στοχάζεσθαι», με άλλα λόγια: να σκέπτεται κανείς [όταν γράφει ποίηση] μ’ έναν τρόπο που δεν είναι πλέον αυτός, ο γενικευτικός, της λογικής, […] αλλά που εξερευνά […] το μεσοδιάστημα μεταξύ έννοιας και παρουσίας.

Σε αντίθεση με πολλούς ποιητές που, ακολουθώντας το παρμενίδειο προηγούμενο, αποπειράθηκαν να κάνουν με την ποίηση «φιλοσοφία», και που το καλύτερο που κατάφεραν ήταν να γράψουν είτε γλαφυρώς «στοχαστικά» πεζοποιήματα είτε εγκεφαλικά – ή αφορήτως διδακτικά – ποιηματόμορφα αποκυήματα (όμως ούτε Παρμενίδης είναι όποιος απλώς πολύ θα το ήθελε μα κι ούτε ζει κανείς στην εποχή του Παρμενίδου). Σε αντίθεση λοιπόν με τέτοιου είδους απόπειρες, ο Μπονφουά κατορθώνει όχι να κάνει «σκέψη» με την ποίηση αλλά να κάνει την σκέψη ποίηση σε ό,τι ο ίδιος ονομάζει και καταλαβαίνει ως Ήχο. […]

[Από την εισαγωγή του Μάρκου Καλεώδη στην ιδιαίτερα καλαίσθητη έκδοση Yves Bonnefoy, Ποιήματα, εισαγωγή-μετάφραση: Μάρκος Καλεώδης, επίμετρο: Χρήστος Μαρσέλλος, εκδ. Περισπωμένη, Αθήνα 2014. Υπενθυμίζουμε ότι στο τεύχος 5 του περιοδικού μας έχουμε δημοσιεύσει εκτενή συνέντευξη που παραχώρησε ο Υβ Μπονφουά στο Φρέαρ.]

Σε λίγο καιρό κοντά σας με νέο ηλεκτρονικό τεύχος στο mag.frear.gr

Mag.frear.gr – Τα ηλεκτρονικά μας τεύχη