frear

«Καλώς βαινόντων των πραγμάτων», 197… – του Παντελή Αδαμίδη

1.

Καλέ μου φίλε Βλαδίμηρε, εύχομαι να είσαι καλά. Την στιγμή που θα διαβάζεις τούτο το γράμμα μάλλον θα ʼναι Χριστούγεννα. Τέτοιες μέρες παρατηρώ ότι εύκολα αφαιρούμαι. Βλέπω εικόνες κοινότοπα όμορφες, σαν στο μυαλό μου κάποιος να προβάλει σε σλάιντ φωτογραφίες-καρτ ποστάλ. Θυμάμαι τα χρόνια που ʼμασταν φοιτητές. Βλέπω τα σκαλοπατάκια στο άγαλμα του Δούκα του Ρασελιέ*∙ αχάραγα, να καθαρίζονται από κάποιον δημοτικό υπάλληλο. Μια εργασία όσο σχολαστική τόσο κι ανώφελη. Το βράδυ όλη η πλατεία θα πνιγεί στο χιόνι∙ τα σκαλοπάτια ή η ράχη αυτού του φιλοβορβόνου συγκλητικού μάς πειράζει αν λερωθούν;

Βλέπω ακόμη τις βόλτες, τα ξενύχτια∙ η κοιμισμένη Οδησσός, οι τρέλες μας… Πιστεύαμε πως είμαστε αθάνατοι. Τι εποχές!

Σου μιλώ ειλικρινά∙ τα θυμάμαι όλα. Σφραγίζουν ζεστά τα όνειρά μου. Μας βλέπω όλους∙ τον Κόλλια, τον Αλέξανδρο… Εκείνο τo γλυκό απομεσήμερο, 24 Οκτωβρίου 195… Η νοσταλγία είναι αδίστακτος τοκογλύφος∙ λίγη ηδονή ξεπληρώνεται με δριμύ πόνο. Το ξέρεις καλά, φίλε μου.

Βρίσκομαι στο Μινσκ. Ακόμη. Πάνε δυο μήνες που έχω φύγει από τη Μόσχα. Τα πράγματα είναι ήρεμα εδώ∙ χωρίς με κάποιον ευρηματικό τρόπο να διαφέρουν ελάχιστα από την πλήξη. Τουλάχιστον, όπως τα βλέπω∙ δεν θα μιλήσω για τους συνεργάτες μου. Άλλωστε, συναντιόμαστε όλο και λιγότερο πια. Είμαι απομονωμένος∙ δε μ’ ενοχλεί, η συγκέντρωση μοιάζει να ʼναι ευκολότερη έτσι. Τα πάντα κωλυσιεργούν. Καταλαβαίνεις περί τίνος αναφέρομαι. «Τελώ άνευ αντικειμένου, άνευ ιδιότητος και εργασίας!». Φαντάσου πώς θα το ‘λεγε ο μακαρίτης ο καθηγητής μας Μίτια Κορσ… Με τον πομπώδη τονισμό στις συλλαβές. Το αργό βάδισμα∙ σχεδόν σαν να επρόκειτο να απαγγείλει ή να τα χάσει. Μακάρι να βρισκόμασταν, Βλαδίμηρε… Θα τον μιμούμασταν και θα γελούσαμε ως το πρωί.

Έχω κάποια καλά νέα.

Χθες, συναντήθηκα με τον γραμματέα Μπο… Καθόμουν στο μπαρ κοντά στη πλατεία Κιζουέσκι. Θα ‘ταν γύρω στις έντεκα. Μου φάνηκε αστείο πως με το που με είδε, προσπάθησε με κάθε τρόπο να κάνει ότι δε με κατάλαβε. Τι μίλαγε στο μπάρμαν, τι έκανε ότι ρωτούσε τους θαμώνες, στο τέλος μάλιστα τούς ζητούσε και φωτιά ή να διαβάσει κάποια μπαγιάτικη πρωινή εφημερίδα∙ σωστός αρλεκίνος! Παρουσιάστηκα μπροστά του, καθώς πήγαινε στην πόρτα. «Γραμματέα Μπορ….!», του είπα. Αμέσως, το αυγουλωτό κεφαλάκι με τις απαίσιες, κοντές φαβορίτες – η μόδα τον μάρανε! – έμοιασε να ζαρώνει. Για μισό λεπτό κόμπιαζε μισοκλείνοντας τα μάτια. Ήταν πραγματικά ξεκαρδιστικό να τον έβλεπες. Στο τέλος τάχα φωτίστηκε το πρόσωπό του, «Μα βέβαια! Ο σύντροφος ερευνητής Μιχαήλωφ!», για να προσθέσει αμέσως, « Από τη Μόσχα, ε;». «Μάλιστα!», απάντησα. «Αν και… Ουκρανός… θυμάμαι σωστά;», είπε χαμηλώνοντας τη φωνή, σχεδόν συνωμοτικά. Αμέσως, έσπευσα να τον βεβαιώσω, «Θυμάστε ολόσωστα!». Με ρώτησε για την οικογένεια∙ αρκέστηκα να του απαντήσω, «Όλα πάνε περίφημα κατά διαόλου». Προσποιήθηκε ότι τον ενδιέφερε. Προσχήματα-προσχήματα-προσχήματα και χρονοτριβές, γραμματέα! Πρότεινα να μιλήσουμε για κάτι πιο κοινό μεταξύ μας. Κατάλαβε τι εννοούσα. Παίρνοντας στάση θεατρίνου, με διαβεβαίωσε ότι η υπόθεσή μου «μετεβιβάσθη μετ’ επιμελείας» στο γραφείο του υπουργού Γκο…. Φρόντισε ο ίδιος προσωπικά γι’ αυτό. Με μάτια μισόκλειστα –σε ύφος θριάμβου αυτή τη φορά– και ένα πρόσωπο χαλαρωμένο από αυτοπεποίθηση, δήλωσε, «Σε μια εβδομάδα μπαίνετε στο διαμέρισμα του καθηγητή Τότσκα!».

Αμέσως, χαμηλώνοντας το βλέμμα, μου υπογράμμισε λέξη προς λέξη, «Και φρόνιμα, σύντροφε… Αποκλίσεις πέραν των δηλωθεισών υμών προθέσεων – πίστεψέ με– φέρουν φοβερά επωδύνους συνεπείας… Να το θυμάσαι αυτό.»

Δε θα πω ψέματα, αλλά χάρηκα. Επιτέλους, ο κυκεώνας με αυτόν τον τρελό και – ηπίως– αντιφρονούντα έμοιαζε να αποκτά λύση! Ανταλλάξαμε χειραψία με τον – πιο συμπαθή τώρα; – κοντόχοντρο γραμματέα. Γύρισα σπίτι και φρόντισα να μην ανοίξω το ραδιόφωνο πριν κοιμηθώ.

Η Λένοσκα. Ξέρω ότι δεν περίμενες να φτάσω στο τέλος του γράμματός μου για να ρωτήσω τι κάνει. Ξέρω ότι τη φιλοξενείς. Ξέρω ότι δεν θα μου πεις πού θα πάει. Ξέρω ότι την πλήγωσα.

Όχι, ας μην ρωτήσω∙ θα συνεχίσω ατελέσφορα τα τηλεφωνήματά μου. Ίσως και να μου απαντήσει.

Σε ασπάζομαι.
Μινσκ, 197…
Α.Μ.

2.

Αδερφέ μου Βλαδίμηρε, εύχομαι να είσαι καλά. Το ξέρω∙ πάει καιρός από το τελευταίο γράμμα μου. Ζω την πιο ανήδονη άνοιξη της ζωής μου. Είμαι ακόμη στη Λευκορωσία. Η εργασία αποδείχτηκε πεδίο εξαιρετικά δύσβατο. Το αρχείο είναι αχανές∙ ο τύπος σημείωνε εν είδει λογοτεχνικών σημειωμάτων μέχρι και τη συνταγή για τα φάρμακά του. Ωστόσο. Σου μιλώ πολύ σοβαρά∙ υπάρχει υλικό που είναι ανάγκη να εκδοθεί.

Σκεφτόμουν να σου στείλω κάποια κομμάτια που θεωρώ τελειωμένα. Όλα όμως φεύγουν αμέσως από τα χέρια μου. Μαγεία, βλέπεις! Σα να φυσάει ένας άγριος άνεμος στο γραφείο και να σκορπίζει το χαρτομάνι. «Να τα δει κι επιτροπή!». Θα τα δει κι η επιτροπή! Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ! Δεν ακούγεται κουβέντα ούτε από το περιοδικό ούτε από το Υπουργείο∙ πότε ή αν θα δημοσιευθεί κάτι. Νιώθω ότι από λεπτό σε λεπτό θα βρεθώ στο κενό. Πιθανώς να πεταχτούν όλα.

Θα κάνω ό,τι είναι δυνατό∙ κάποια κείμενα πρέπει να δημοσιευτούν. Καλώς βαινόντων των πραγμάτων, θα το καταλάβουν.

Τις τελευταίες μέρες έχει απίστευτη κακοκαιρία. Η Όλγα από τη δουλειά μού γνώρισε τον Άλες Ανταμόβιτς*. Σημείωσα στο ημερολόγιό μου:

«Ψηλός, ευτραφής και με καθάριο βλέμμα πίσω από τα τετράγωνα γυαλιά του με τον χοντρό σκελετό. Η φωνή του λίγο ένρινη και δυνατή. Μιλούσε λίγο και συγκρατημένα υπολογισμένα, πιο σωστά. Μου έδωσε ένα υπογεγραμμένο αντίτυπο του πρόσφατου βιβλίου του «Είμαι κι εγώ από ένα χωριό που κάηκε». Συγκλονιστικό κείμενο. Το ρούφηξα μέσα σε δυο νύχτες. Σκληρό, σχεδόν διατρητικό, μέσα στην απλότητά του. Υπάρχει μια ατόφια λαϊκότητα που δεν εξαντλείται σε κάποιο «άγχος» για την διάσωση της συλλογικής μνήμης. Εκεί είναι η μαστοριά του∙ υπάρχει ψύχραιμος έλεγχος στο υλικό. Είμαι βέβαιος∙ πρόκειται για άνθρωπο με βαθιά γνώση τόσο της πένας όσο και της παρτιζάνικης μοσίν- νταγκαντ.»

Με τα λίγα λεφτά που είχα από την εφημερίδα, αγόρασα μια φθηνή βουλγάρικη γραφομηχανή. Τι ηλίθιος! Θα μπορούσα να είχα πάρει μια δεύτερη σόμπα μ’ αυτό το κωλόκρυο. Συνεχίζω να ξεπαγιάζω στο σαλόνι.

Δεν έχω τι να πω. Καταλαβαίνεις περί τίνος.

Έπρεπε να τα ‘χα βροντήξει ήδη όλα. Να πάω να τη βρω.

Σε ασπάζομαι.
Μινσκ, 197…
Α.Μ.

3.

Ακυρωτέα. Είμαι ακυρωτέος! Δυο ηθογραφίες από ένα σύνολο 52 έργων! Καταπληκτικά φουτουριστικά ποιήματα, χρονογραφήματα και ανταποκρίσεις από το ανατολικό μέτωπο, 2 νουβέλες και ένα έξοχο επικό μυθιστόρημα για την εξέγερση των ουκρανών μουζίκων ενάντια στο Τσάρο το 188…όλα στο βρόντο! Πώς είναι δυνατόν να μην είδαν κάποια σύνδεση! Αλλά τίποτα! Άνευ συζήτησης. Πολύς μοντερνισμός! Πολύς! Μόνο δυο σκαριφήματα, που αμφιβάλλω κι αν ο ίδιος πίστευε ότι έχουν θέση στο κυρίως έργο του. Καλύτερα να είχαν την ειλικρίνεια να με φτύσουν∙ ούτε ένα κείμενο να μη δημοσίευαν! Ναι! Θα ήταν απείρως πιο έντιμο! Οχτώ μήνες κόπος για να κλειδωθούν όλα σε κάποιο συρτάρι.

Δεν κατάφερα τίποτα.

Μόσχα, 197…
Α.Μ.

(Δεν απεστάλη. Επεστράφη στον αποστολέα.)

⸙⸙⸙

Επεξηγήσεις

* Δούκας του Ρασελιέ (1766-1822): Γάλλος Δούκας φιλο-βορβουνικών πεποιθήσεων, που υπηρέτησε ως αξιωματικός στο Ρωσικό Αυτοκρατορικό Στρατό, φτάνοντας στο αξίωμα του στρατηγού. Στα χρόνια του στη Ρωσία χρημάτισε Διοικητής της Οδησσού, όντας υπεύθυνος για την ανέγερση σειράς -ιστορικών πλέον- κτισμάτων στην πόλη. Με την παλινόρθωση των Βουρβόνων, επέστρεψε στην Γαλλία για να αναλάβει την πρωθυπουργία του κράτους.

* Άλες Ανταμόβιτς (1927- 1994) Λευκορώσος συγγραφέας και φιλόλογος. Καταγόμενος από χωριό κοντά στο Μινσκ, σε εφηβική ηλικία κατετάγη στους Παρτιζάνους για να πολεμήσει ενάντια στους ναζιστές κατακτητές. Θεωρείται ο μέντορας της- επίσης Λευκορωσίδας- βραβευμένης με νόμπελ συγγραφέως, Σβετλάνα Αλιεξεγεβιτς. Στο αναφερόμενο έργο του χρησιμοποιεί τη λεγόμενη «πολυφωνική αφήγηση». Η αφήγηση δομείται από τις προφορικές αφηγήσεις λαϊκών ανθρώπων που έζησαν από κοντά τις κτηνωδίες των ναζιστών στον τόπο τους. Ο Ανταμόβιτς είναι επίσης γνωστός για τη συγγραφή του σεναρίου του σοβιετικού αντιπολεμικού ψυχολογικού θρίλερ Έλα να δεις, σκηνοθεσία του Έλεμ Κλίμοφ (1985).

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Φωτογραφία: Evgenia Arbugaeva. Δείτε τα περιεχόμενα του πρώτου μας ηλεκτρονικού τεύχους εδώ.]

Σε λίγο καιρό κοντά σας με νέο ηλεκτρονικό τεύχος στο mag.frear.gr

Mag.frear.gr – Τα ηλεκτρονικά μας τεύχη

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly