frear

Μια γνώμη για τη συλλογή «Δαιμόνιοι» της Άννας Γρίβα – του Σπύρου Καρέλα

Η νέα συλλογή της Άννας Γρίβα Δαιμόνιοι (Μελάνι, Νοέμβριος 2020) αποτελείται από 22 ποιήματα τα οποία, με εξαίρεση τον «Τάφο γυναίκας», το «Φυλακτό κυνηγού», το «Γράμμα σε πάπυρο» και το «Στη φίλη μου που ήρθε από μακριά» έχουν ως θέμα τους ένα ιστορικό πρόσωπο.

Δύο είναι κατά βάση οι τρόποι με τους οποίους η Γρίβα χειρίζεται το υλικό της. Ο ένας είναι ο υμνητικός-εξυψωτικός του υπό πραγμάτευση προσώπου και ο άλλος σχηματίζει μια αντίθεση μεταξύ δύο καταστάσεων. Χαρακτηριστικά ποιήματα του πρώτου τρόπου είναι τα ακόλουθα: «Η Ιωάννα της Λωραίνης στο κελί της», «Σαπφώ και Κλεΐς», «Η Artemisia Gentileschi στο εργαστήριό της», «Τάφος γυναίκας», «Γράμμα στον Galileo Galilei», και “Φήμες περί της Μαρίας της Αιγυπτίας”.

Για παράδειγμα, στο ποίημα «Σαπφώ και Κλεΐς» υμνείται η μεγαλειώδης ποιητική τέχνη της Σαπφώς:

Όταν εκείνη τραγουδούσε […] το σπίτι τους λουζόταν μ’ ένα φως

Στο ποίημα «Η Ιωάννα της Λωραίνης στο κελί της» εξυψώνεται το πρόσωπο του τίτλου καθώς του αποδίδονται ιδιότητες και κινήσεις υπερφυσικές:

τότε το έντομο την πήρε στη ράχη του
κι άρχισαν κι οι δυο ν’ αστράφτουν
και έτσι πιασμένες
φέρνανε γύρους το κελί
πετούσαν αμέριμνες

Στο ποίημα «Γράμμα στον Galileo Galilei» η Maria Celeste έχει γίνει ένα «άγνωστο αστέρι», όπως ακριβώς ορισμένοι εξέχοντες θνητοί της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας.

Χαρακτηριστικά ποιήματα του τρόπου της αντίθεσης μεταξύ δύο καταστάσεων είναι τα ακόλουθα: «Η στέψη της Ευδοκίας», «Τελευταία μετάληψη της Giulia Gonzaga», «Οι κήποι της Αιμιλίας Δάφνη», «Ο Cesare Cremonini και το τηλεσκόπιο», «Αγαρηνών αιχμάλωτη».

Για παράδειγμα, στο ποίημα «Η στέψη της Ευδοκίας», το καλύτερο της συλλογής, αντιπαρατίθενται το σεμνότυφο χριστιανικό παρόν της Ευδοκίας με το σφριγηλό αρχαιοελληνικό της παρελθόν. Επιπλέον, ο τρόπος που το εν λόγω ποίημα κλείνει αξίζει να προσεχθεί. Σε αντίθεση με κάποια άλλα ποιήματα («Ο θάνατος του Dante Alighieri στην εξορία», «Φυλακτό κυνηγού»), τα οποία κλείνουν με μία θυμόσοφη γενίκευση, στη «Στέψη της Ευδοκίας» η Γρίβα εστιάζει αριστοτεχνικά σε ένα στοιχείο που στην τωρινή κατάσταση της Ευδοκίας θεωρείται βλάσφημο (τη γυμνή φτέρνα) για να οδηγηθεί μέσω αυτού στη σύνδεση με τον Αχιλλέα και τη δική του φτέρνα. Με αυτόν τον τρόπο τονίζεται η περηφάνια της Ευδοκίας για την ελληνική της καταγωγή και εντείνεται η αντίθεση με τη χριστιανική σεμνοτυφία η οποία σκανδαλίζεται μπροστά σε μια γυμνή φτέρνα, τρωτό σημείο μιας πρώην εθνικής μέσα σε έναν χριστιανικό κόσμο και ταυτόχρονα τολμηρή απόδειξη της διαφοροποίησής της από τους περιβάλλοντες αυτήν Χριστιανούς.

Επιπλέον, στο ποίημα «Οι κήποι της Αιμιλίας Δάφνη» αντιπαραβάλλεται το πλούσιο παρελθόν της ποιήτριας στη Μασσαλία με τη φτωχική της κατάσταση στην κατοχή. Εκτός αυτού, στο ποίημα «Ο Cesare Cremonini και το τηλεσκόπιο» συγκρούονται η αποδοχή της χρήσης του τηλεσκόπιου από τον Γαλιλαίο και η απόρριψή του από τον Cremonini. Το εν λόγω ποίημα είναι άξιο προσοχής για έναν ακόμα λόγο. Δεν γίνεται σαφές αν ο ομιλητής του ποιήματος ασπάζεται τη στάση του Cremonini. Δηλαδή παραμένει σκόπιμα άδηλο εάν τους τελευταίους στίχους, όπου οι φακοί και τα δίοπτρα χαρακτηρίζονται «διάφανα τέρατα», τους εκφέρει ο ομιλητής του ποιήματος ή ο ίδιος ο Cremonini.

Tέλος, τα ποιήματα της συλλογής είναι γραμμένα σε ελεύθερο στίχο και ο τόνος τους είναι αυτός ενός ανθρώπου που κατέχει μια γνώση γύρω από τα σχολιαζόμενα πρόσωπα και στοχάζεται νηφάλια και με συγκίνηση γύρω από τη μοίρα τους και τη μοίρα της ανθρώπινης κατάστασης. Στίχοι όπως:

Μετρήστε το μερίδιό μου στο φως
προς μιαν αθάνατη ομορφιά
φράγμα αόρατο/πολιορκία αγγέλων
Τώρα το αίμα μου μετέωρο/θα πλανηθεί για αιώνες
Ω σύνεργα της γνώσης!
κι ύστερα να έρχονται σμήνη αγγέλων/πανάρχαια Χερουβείμ
στις σιωπηλές πατρίδες/των άστρων.
Ω κυνηγέ της άλλης όχθης!
σκοτεινή χαρά

αποδεικνύουν ότι, εκτός από την ικανότητα εξιστόρησης σύνθετων καταστάσεων, η Γρίβα είναι σε θέση να δημιουργήσει και μικρούς λυρικούς σπινθήρες αξιοσημείωτης έντασης. Για όλους αυτούς τους λόγους η νέα συλλογή της Άννας Γρίβα, ερχόμενη να συμπληρώσει μια αξιοπρόσεκτη πορεία στον χώρο της ποίησης, αξίζει να διαβαστεί και να προσεχτεί.

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Έργο: Mark Tansey. Δείτε τα περιεχόμενα του πρώτου μας ηλεκτρονικού τεύχους εδώ.]

 

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly