frear

Τρία (ξεχωριστά) ποιήματα – του Robert Graves

Μεταφραστική απόδοση – Σχόλια: Παύλος Δ. Πέζαρος

Σύντομη εισαγωγή

Ο πολυγραφότατος Ρόμπερτ Γκρέιβς (Robert Graves, 1895-1985), ποιητής, πεζογράφος, κριτικός, μεταφραστής, κλασσικιστής, θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του αγγλοσαξονικού κόσμου τον 20ό αιώνα. Είναι βέβαια ευρύτατα γνωστός και στον τόπο μας, περισσότερο ως ιστορικός πεζογράφος, κυρίως από το δίτομο έργο του Οι Ελληνικοί Μύθοι και το ιστορικό μυθιστόρημα Εγώ ο Κλαύδιος που κυκλοφόρησαν ευρύτατα σε πολλαπλές και έγκυρες μεταφράσεις, στα μεταπολεμικά ιδίως χρόνια.

Ωστόσο ο Graves υπήρξε πρωτίστως ποιητής. Λέγεται μάλιστα ότι αυτή ήταν η κύρια αιτία για την οποία, ως ποιητής, δεν του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας του 1962, παρότι εθεωρείτο από τους επικρατέστερους μεταξύ των υποψηφίων εκείνης της χρονιάς (John Steinbeck, Lawrence Durrell, Jean Anouilh, Karen Blixen). Πράγματι, σε ηλικία 21 ετών, εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή Over the Brazier (Πάνω από το μαγκάλι) το 1916. Έκτοτε εκδόθηκαν κάπου 60 συλλογές, περιλαμβανομένων και των απανωτών εκδόσεων με επιλεγμένα (από τον ίδιο) ποιήματά του. Θεωρείται μάλιστα ότι, ζώντας στο μεταίχμιο ιστορικών και κοινωνικών αλλαγών, κινήθηκε ποιητικά μεταξύ πειραματικού εκσυγχρονισμού και παραδοσιακού (αγγλικού) τρόπου ποιητικής έκφρασης.

Στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, πολλά από τα ποιήματά του έγιναν αντικείμενο επίμονων μελετών και προσεγγίσεων, όχι μόνο στον ημερήσιο και περιοδικό λογοτεχνικό Τύπο της εποχής, αλλά και σε πανεπιστημιακό επίπεδο, όπου διδάσκονταν σε έδρες λογοτεχνίας και φιλολογίας. Σε κάθε περίπτωση, η γραφή του υπήρξε, σύμφωνα με Βρετανούς μελετητές, πηγή έμπνευσης για πολλούς μεταπολεμικούς ποιητές της πατρίδας του και του αγγλοσαξονικού κόσμου γενικότερα.

Τα τρία παρακάτω ποιήματα πρωτοεμφανίστηκαν σε ποιητικές συλλογές, την δεκαετία του ’50. Επιλεγμένα από τον Βρετανό κριτικό Edward Lucie-Smith, ως κατεξοχήν αντιπροσωπευτικά της γραφής του ποιητή, περιλαμβάνονται στην έκδοση που επιμελήθηκε ο ίδιος British Poetry since 1945 της περίφημης σειράς των Penguin Books (α’ έκδοση 1970, σελ. 424). Μέχρι το 1985 είχαν μεσολαβήσει άλλες 7 επανεκδόσεις του εν λόγω τόμου, ο οποίος, σημειωτέον, περιλαμβάνει ομοίως επιλεγμένα, αντιπροσωπευτικά ποιήματα από το έργο 100 περίπου μεταπολεμικών ποιητών του Ηνωμένου Βασιλείου.

1. Μετρώντας τους παλμούς [1]

Εσύ, αγάπη μου, κι εγώ
(ψιθυρίζει εκείνος) εσύ κι εγώ,
Κι αν όχι τίποτε άλλο παρά μονάχα εσύ κι εγώ
Τι μας νοιάζει εσένα ή εμένα;

Μετρώντας τους παλμούς,
Μετρώντας τους αργούς παλμούς της καρδιάς,
Την αιμορραγία έως θανάτου του χρόνου σε αργούς παλμούς της καρδιάς,
Άγρυπνοι ψεύδονται.

Ασυννέφιαστη μέρα,
Νύχτα, και ασυννέφιαστη μέρα,
Κι όμως μια μέρα θα ξεσπάσει η τεράστια θύελλα [2] επάνω στα κεφάλια τους
Από έναν ουρανό πικρό.

Πού θά ‘μαστε
(ψιθυρίζει εκείνη) πού θα ‘μαστε,
Όταν ο θάνατος χτυπήσει το σπίτι, ω! πού θα ‘μαστε τότε
Ποιοι είμασταν εσύ κι εγώ;

Όχι εκεί αλλά εδώ,
(ψιθυρίζει εκείνος) μόνο εδώ,
Όπως είμαστε, εδώ, μαζί, εδώ και τώρα,
Πάντα εσύ κι εγώ.

Μετρώντας τους παλμούς,
Μετρώντας τους αργούς παλμούς της καρδιάς,
Την αιμορραγία έως θανάτου του χρόνου σε αργούς παλμούς της καρδιάς,
Ψεύδονται άγρυπνοι.

2. Το στάχυ [3]

Ειρήνη! Η έρημη κοιλάδα αυλακωμένη από ρέματα,
Ένας τσαλαπετεινός κουρνιασμένος στον ζεστό του βράχο. Τότε γιατί
Ετούτο το τρεμούλιασμα στο στάχυ ανάμεσα στα δάχτυλά μου;

Τί να φοβάμαι θά ‘πρεπε λοιπόν; Μήπως δε μ’ έχει βεβαιώσει
Με το χεράκι της το ίδιο που υπέγραψε με τ’ όνομά της,
Ότι σαν αστραπή έπεσε στην καρδιά της η αγάπη μου;

Αυτά τα ερωτήματα, πουλί μου, δεν είναι καν ρητορικά.
Κοίτα πώς τρεμουλιάζει κι ανασκιρτάει το στάχυ
Σα να εσείστηκε η γη από μακριά.

Αγάπη αμοιβαία, ναι! Αλλά καλύτερα μονόπλευρη
Εάν αυτή η τυχαία αφορμή [4] προειδοποιεί
Για κατακλυσμιαία βάσανα στο μέλλον.

Ήτανε άραγε ανακουφισμένη, με θέρμη από τη σκέψη της για μένα,
Ότι το χέρι μου δε θα έμενε το ίδιο σταθερό, όπως αυτός ο βράχος;
Μήπως την έχω αναστατώσει από το πάθος μου;

3. Το πρόσωπο στον καθρέφτη [5]

Γκρίζα προβληματισμένα μάτια, που αφηρημένα αγριοκοιτάζουν
Με άνισες κόγχες, πλατιές, το ένα φρύδι γέρνοντας
Λίγο πιο πάνω από το μάτι
Εξαιτίας ενός ξώπετσου θραύσματος που από βλήμα ακόμη υπάρχει,
Ως μια χαζή ανάμνηση από εχθροπραξίες του κόσμου του παλιού.

Μύτη στραβοσπασμένη που την προκάλεσε ένα τάκλιν [6] χαμηλό.
Μάγουλα αυλακωμένα. Γκρίζα μαλλιά ανακατεμένα που ξέφρενα πετάνε.
Μέτωπο ψηλό, ρυτιδιασμένο.
Παρειές που προεξέχουν. Αυτιά μεγάλα. Σαγόνι σαν πυγμάχου.
Δόντια λίγα. Χείλη γεμάτα και κοκκινωπά. Στόμα ασκητικό.

Σταματάω για λίγο με το ξυράφι αιωρούμενο, με χλεύη αγριοκοιτάζοντας
Αυτόν που καθρεφτίζεται και που το μούσι του απαιτεί την προσοχή μου,
Και τον ρωτώ για άλλη μια φορά, γιατί
Στέκεται ακόμη έτοιμος, με μια θρασύτητα αγοριού,
Για να κορτάρει τη βασίλισσα στο μεταξένιο της περίπτερο [7].

Σημειώσεις

1. Αν και κατά βάση είναι ένα ερωτικό ποίημα, το «Counting the Beats» θεωρείται ότι έχει ένα ισχυρό υπαρξιακό υπόβαθρο. Αναφέρεται σε έναν ερωτικό διάλογο που διεξάγεται μεταξύ ανδρός και γυναικός σε μια έντονη ερωτική στιγμή. Το ζευγάρι δεν προσωποποιείται, αλλά τον διάλογο καταγράφει και σχολιάζει, με απαράμιλλη εκφραστική απλότητα, ο ποιητής-αφηγητής, καθώς παρατηρεί τις σκηνές που διαδραματίζονται μπροστά του. Το ποίημα πρωτοεμφανίστηκε στη συλλογή Poems and Satires το 1951 και μετά περιλήφθηκε στα επιλεγμένα (από τον ίδιο τον ποιητή) ποιήματα The collected poems το 1959.

2. «…the huge storm will burst upon their heads one day»: Με τη φράση, «η τεράστια θύελλα», ο παντογνώστης «αφηγητής» προβλέπει ότι θα έλθει σίγουρα η μέρα που θα επέλθει ο θάνατος του ενός ή το τέλος του έρωτά τους, ανάλογα με την ερμηνεία που αποδίδει ο αναγνώστης στην αμφισημία του στίχου.

3. «The Straw»: Αν και φαινομενικά «βουκολικό», κι αυτό το ποίημα εμφανίζεται στη συλλογή The collected poems, 1959, η οποία περιέχει επιλεγμένα ποιήματα με συναφή ερωτική θεματολογία.

4. Το στάχυ γίνεται «όργανο» ή αλλιώς «αφορμή», για σκέψεις ή αμφιβολίες σχετικές με το μέλλον του έρωτα.

5. Το ποίημα «The face in the mirror» πρωτο-δημοσιεύτηκε το 1957, όταν δηλαδή ο Robert Graves ήταν 62 ετών. Πρόκειται για την ποιητική του αυτό-προσωπογραφία, όπου ο ποιητής επιχειρεί να περιγράψει, εικονοποιώντας με λέξεις, τις λεπτομέρειες του ίδιου του προσώπου του, πράγμα σχετικά σπάνιο στην ποίηση, αφού οι προσωπογραφίες αποδίδονται συνήθως με έναν ζωγραφικό πίνακα ή μια φωτογραφία.

6. «tackling» – φάση στο ράγκμπι (rugby), όταν ο παίχτης ρίχνει τον αντίπαλο στο έδαφος ή πέφτει στο έδαφος από επίθεση του αντιπάλου.

7. Σε συνέντευξή του (The Listener, 28/5/1970) σχετικά με τον καταληκτικό αυτό στίχο του ποιήματος, ο ίδιος ο ποιητής ανέφερε ότι με τη λέξη «βασίλισσα» εννοεί την πολύ πιο νεαρή του μούσα κατά την εποχή που συνέθεσε το ποίημα.

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Ζωγραφική: Nicole Eisenman. Δείτε τα περιεχόμενα της έντυπης έκδοσης εδώ.]

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly