frear

Από τις συνομιλίες του Γκαίτε με τον Έκερμαν

Μετάφραση: Κώστας Ανδρουλιδάκης

Κυριακή βράδυ, 29 Ιανουαρίου 1826

« Όταν κάποιος θέλει να μάθει να τραγουδά», συνέχισε ο Γκαίτε, «όλοι εκείνοι οι ήχοι που βρίσκονται στο λαρύγγι του, είναι γι’ αυτόν φυσικοί και εύκολοι• οι άλλοι όμως που δεν βρίσκονται στο λαρύγγι του, είναι γι’ αυτόν στην αρχή εξαιρετικά δύσκολοι. Για να γίνει όμως τραγουδιστής, πρέπει να τους κατακτήσει, διότι πρέπει να τους έχει όλους στη διάθεσή του. Το ίδιο συμβαίνει με τον ποιητή. Ενόσω εκφράζει απλώς τα λίγα υποκειμενικά αισθήματά του, δεν μπορεί να αποκαλείται ποιητής• μόλις όμως μάθει να οικειοποιείται και να εκφράζει τον κόσμο, είναι ποιητής. Και τότε είναι ανεξάντλητος και μπορεί να είναι πάντοτε καινούργιος, ενώ αντιθέτως μια υποκειμενική φύση εκφράζει γρήγορα τον ελάχιστο εσωτερικό της κόσμο και εξαφανίζεται τέλος μέσα στη μανιέρα.

«Μιλούν συνεχώς για τη σπουδή των αρχαίων• κι όμως τι άλλο σημαίνει αυτό παρά: στρέψε τον εαυτό σου προς τον πραγματικό κόσμο και προσπάθησε να τον εκφράσεις• διότι αυτό έκαναν και οι αρχαίοι, επειδή ζούσαν».

Ο Γκαίτε σηκώθηκε και βάδιζε στο δωμάτιο πάνω-κάτω, ενώ εγώ παρέμεινα καθισμένος στη θέση μου στο τραπέζι, όπως το προτιμά. Στάθηκε μια στιγμή στο τζάκι, έπειτα όμως, σαν κάποιος που στοχάστηκε κάτι, με πλησίασε και έχοντας το δάχτυλο στο στόμα, είπα τα ακόλουθα:

«Θα σας αποκαλύψω κάτι, και θα το δείτε να επιβεβαιώνεται πολλαπλά στη ζωή σας. Όλες οι οπισθοδρομικές εποχές και εκείνες που βρίσκονται σε διάλυση είναι υποκειμενικές, ενώ αντιθέτως όλες οι προοδευτικές εποχές έχουν μιαν αντικειμενική κατεύθυνση. Ολόκληρη η τωρινή εποχή μας είναι οπισθοδρομική, επειδή είναι υποκειμενική. Τούτο το βλέπετε όχι μόνο στην ποίηση αλλά και στη ζωγραφική και σε πολλά άλλα. Αντιθέτως, κάθε άξια προσπάθεια στρέφεται προς τα έξω, από το εσωτερικό του ανθρώπου προς τον [έξω] κόσμο, όπως βλέπετε σε όλες τις μεγάλες εποχές, οι οποίες πράγματι ήταν εποχές προσπάθειας και προόδου, και είχαν όλες αντικειμενική φύση».

Τετάρτη, 12 Μαρτίου 1828

«Έτσι, λ. χ., δεν μπορώ να επιδοκιμάσω το ότι απαιτούνται από τους φοιτητές και μελλοντικούς δημοσίους λειτουργούς μας, υπερβολικές, αφηρημένες και θεωρητικές γνώσεις, εξ αιτίας των οποίων οι νέοι άνθρωποι καταστρέφονται πρόωρα πνευματικά και σωματικά. Όταν λοιπόν έπειτα εισέλθουν στην πρακτική υπηρεσία, κατέχουν μεν ένα τεράστιο απόθεμα φιλοσοφικών γνώσεων και λογιοσύνης, που ωστόσο δεν μπορεί διόλου να εφαρμοσθεί μέσα στον περιορισμένο κύκλο του επαγγέλματός τους και γι’ αυτό, καθώς είναι άχρηστο, πρέπει πάλι κατ’ ανάγκην να λησμονηθεί. Ενώ αντιθέτως έχουν χάσει εκείνο που χρειάζονταν πάνω απ’ όλα: τους λείπει η αναγκαία πνευματική και σωματική ενεργητικότητα που είναι απολύτως απαραίτητη για την άξια παρουσία στην πρακτική δράση.

Έπειτα, μα δεν χρειάζεται στη ζωή ενός δημοσίου λειτουργού, για τη μεταχείριση των ανθρώπων, και η αγάπη και η καλή θέληση; Και πώς μπορεί να αισθάνεται και να εξασκεί κάποιος για τους άλλους καλή θέληση, εάν δεν είναι καλά ο ίδιος;

Όμως, τα πράγματα πάνε στους ανθρώπους κατά τον χειρότερο τρόπο! Το ένα τρίτο των λογίων και κρατικών λειτουργών που είναι δέσμιοι του γραφείου τους, είναι σωματικά εξαθλιωμένοι και έχουν υποκύψει στον δαίμονα της υποχονδρίας. Εδώ θα χρειαζόταν να δράσει κανείς από πάνω, ώστε να προφυλάξει τουλάχιστον τις μελλοντικές γενεές από παρόμοια καταστροφή.

«Εντούτοις», πρόσθεσε χαμογελώντας ο Γκαίτε, «θέλομε να ελπίζομε και να περιμένομε, πώς θα έχουν τα πράγματα σε έναν αιώνα με μας τους Γερμανούς, και αν θα έχομε κατορθώσει τότε να μην είμαστε πια αφηρημένοι λόγιοι και φιλόσοφοι αλλά άνθρωποι».

[Πρώτη δημοσίευση.]

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly