frear

Πέρσαι – Τιμόθεου του Μιλήσιου

Σωζόμενο απόσπασμα για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας

Μετάφραση: Δημήτρης Κατσαφάνας

«Ο Τιμόθεος ο Μιλήσιος (γιος του Θεσάνδρου, 446 – 357/360 π.Χ.) ήταν Έλληνας μουσικός και διθυραμβικός ποιητής από τη Μίλητο. […] Διασώζονται κάποια τμήματα από το συνολικό έργο του, με πιο γνωστό το Πέρσαι, που αφορά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.) και στο οποίο γίνεται αναφορά και από τον Πλούταρχο ως προς την ελευθερία και ανεξαρτησία των Ελλήνων. Σημαντικό τμήμα του κειμένου ανακαλύφθηκε το 1902 στο Αμπουσίρ της βορειοκεντρικής Αιγύπτου σε πάπυρο του 4ου αιώνα π.Χ. […] Στο κείμενο περιγράφονται διάφορα επεισόδια της ναυμαχίας, και γενικά περιγράφεται η ανωτερότητα και μεγαλύτερη άνεση των Ελλήνων έναντι των Περσών στο υγρό στοιχείο. Εκτιμάται πως το ποίημα γράφτηκε περί το 412 π.Χ.».

Τα παραπάνω είχα διαβάσει στο διαδίκτυο, προ τετραετίας, και για κάποιον λόγο, μου καρφώθηκε η ιδέα να βρω το περιεχόμενο αυτού του αποσπάσματος. Ψάχναμε, τότε, με τη φίλη και αγαπητή μου συνάδελφο Έφη Ιωάννου, να βρούμε κείμενα για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας προς μελοποίηση, ώστε να ολοκληρώσουμε τη σουΐτα των περσικών πολέμων (Μαραθώνας – Θερμοπύλες – Σαλαμίνα).

Κάποιες έρευνές μας απέβησαν άκαρπες. Ώσπου, μετά από έναν χρόνο περίπου, ο κ. Δημήτρης Κατσαφάνας, διακεκριμένος Σπαρτιάτης φιλόλογος και συγγραφέας, μου έδειξε μια σελίδα από την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους του Κ. Παπαρρηγόπουλου. Ήταν ακριβώς ό,τι έψαχνα, όπως αποδείχτηκε!

Ο θρίαμβος, μετά τη ναυμαχία, ήταν το απόσπασμα που μελοποίησα, στο πρωτότυπο κείμενο. Και με αυτό ολοκληρώσαμε τη σπονδυλωτή «Σαλαμίνα» μας. Ευελπιστούμε να μας δοθεί η ευκαιρία, στο πλαίσιο εορτασμού των 2500 χρόνων από τη μάχη των Θερμοπυλών και τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, να παρουσιάσουμε το μουσικό μας έργο στον Μαραθώνα, στη Σπάρτη, στις Θερμοπύλες, στη Σαλαμίνα!

Αναστασία Κόκκινου, μουσικός, Δρ. Μουσικολογίας

***

Τιμόθεος ο Μιλήσιος
(από τη χαμένη του τραγωδία ΠΕΡΣΕΣ, ο θρίαμβος των νικητών)

Οἱ δὲ τρόπαια στησάμενοι,
Διὸς ἁγνότατον τέμενος
Παιᾶνα ἐκελάδη αν,
ἰήιον ἄνακτα,
σύμμετροι δ’ ἐπεκτύπεον ποδῶν
ὑψικρότοις χορείαις.

Ἀλλ’ ὦ χρυσοκίθαριν
ἀέξων μοῦσαν νεοτευχῆ
ἐμοῖς ἐλθὲ ἐπίκουρος
ὕμνοις ἰήιε Παιάν·
ὁ γὰρ μ’ εὐγενέτας
μακραίων Σπάρτας μέγας ἁγεμών,
βρύων ἄνθεσιν ἥβας
δονεῖ λαός ἐπιφλέγων.

(Κ. Παπαρρηγόπουλου, Ιστορία του Ελληνικοῦ Έθνους, Ν.Δ. Νίκας [χ.χ.], τόμ. 2ος, σ. 110, στιχ. 210-222)

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Οι Έλληνες έστησαν τρόπαια,
στο ιερό τέμενος του Δία,
έψελναν όλοι δυνατά τον Παιάνα
υμνούσαν πανηγυρικά τον θεό,
σε χορό πιασμένοι, χτυπούσαν αρμονικά
τα πόδια πάνω στη γη και
τα χέρια ψηλά, κάθε τόσο με ρυθμό κροτούσαν ηχηρά.

Ω, τραγούδα δυνατά το καινούργιο μας τραγούδι
με τη χρυσή κιθάρα,
έλα μαζί μας και συ σε τούτη τη γιορτή,
με ύμνους δόξαζε τον Παιάνα (τον Απόλλωνα).
Δε βαστώ απ’ τη χαρά, καθώς ανάμεσά μας
ο γενναίος της Σπάρτης μέγας ηγεμόνας,
παρά τα χρόνια του ξανάνθισε το άνθος της νιότης του,
ενώ ένα γύρω του παραληρεί ο λαός, πολεμιστές και άμαχοι.

Δημήτρης Γ. Κατσαφάνας
Σπάρτη, 5.2.2020

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Δείτε τα περιεχόμενα της έντυπης έκδοσης εδώ.]

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly