frear

Ξεπακετάρισμα ή UNBOXING; ‒ του Γιώργου Ρούσκα

Η αγωνιώδης προσπάθεια για πλήρη αποβλάκωση και στροφή του ανθρώπου σε τεχνολογικό άρτο και θεάματα, ώστε να είναι μεγιστοποιημένος αλλά και ευχερέστερος ο έλεγχός του, όχι μόνο γίνεται ανελλιπώς σε εικοσιτετράωρη βάση, αλλά αναγορεύτηκε σε επιστήμη και μάλιστα σε περισσότερες της μιας.

Ο κάθε είδους φανατισμός, από τον θρησκευτικό, τον εθνικό, τον γηπεδικό, τον ρατσιστικό, τον φυλετικό, τον πολιτικό ως τον λατρευτικό του «εγώ» και την «οπαδοποίηση», ξεκίνησε πολλούς αιώνες πριν και, σαν τον βασιλιά Αλέξανδρο, ζει και βασιλεύει.

Η καλλιέργεια της ψυχαναγκαστικής τάσης για αυτοπροβολή, έχει φτάσει σε σημείο να καλύψει όλο το χωράφι του ψυχισμού του ατόμου και να αναγορεύσει την επίδειξη του «εγώ» σε παντοκράτορα, δημιουργώντας κατάθλιψη όταν αυτή δεν επιτυγχάνεται στον επιθυμητό βαθμό ή αντίθετα ευφορία σε κάθε περίπτωση που το άτομο αισθανθεί ότι τα πήγε περίφημα, όπως λ.χ. όταν τα έχει πάει καλά σε μία συζήτηση, σε ένα τηλεφώνημα, σε μια ανταπόδοση πρόκλησης ή όταν λάβει εικονική καταξίωση, όπως συμβαίνει π.χ. όταν επιβραβευτεί με άφθονα σχόλια, likes και καρδούλες μια ανάρτησή του. Συχνότατη η καταφυγή στα άκρα του δίπολου «όλα ή τίποτα», σχεδόν ξεχασμένη η ισορροπία του μέτρου.

Ο χειρισμός μέσα από τη διαφήμιση, την πληρωμένη δημοσιογραφία, τη σαθρή και βρώμικη πολιτική, τη συμπαιγνία και τις συμφωνίες κάτω από το τραπέζι, τον βομβαρδισμό με επετείους, γιορτές, φιέστες και μη απαραίτητες αλλά εκτελεστέες «υποχρεώσεις» για να μη «χάσει το τρένο», είναι φαινόμενο όχι μόνο καθημερινό αλλά του κάθε δευτερολέπτου. Εκμεταλλεύεται τόσο την αμεσότητα της επικοινωνίας όσο και την ταχύτητα, την προσβασιμότητα και την αδυναμία ελέγχου της πληροφορίας. Σαν ποντίκι πάντα βρίσκει τρόπους να τρυπώνει, είτε μέσα από αναγκαστικά διαφημιστικά, είτε μέσα από αυτοφυή pop ups [1], από προαπαιτούμενες οθόνες ή άλλο τι, για να σε κάνει να δεις αυτό που δεν θέλεις, αυτό που δεν σου χρειάζεται ή ακόμα και αυτό που σου είναι εντελώς αδιάφορο. Πάντα όμως αυτό που θέλουν κάποιοι να δεις, χωρίς να σε ρωτήσουν.

Η ευρηματικότητα του ανθρώπινου μυαλού, δεν εξαντλείται ποτέ, ούτε χορταίνει. Απληστία; Ναι, και εδώ και παντού όπου δεν υπάρχει αρμονία. Νέες μορφές θεάματος και «διασκέδασης» έρχονται να πρωτοτυπήσουν, κάνοντας όμως την ίδια «αναχρονιστική» δουλειά: να χειρίζονται. Τριπλό δόλωμα για τους κινούντες τα νήματα: κέρδος, δόξα, εξουσία.

Από τα καλλιστεία, τα πρωταθλήματα, τις εκπομπές επίδειξης γνώσεων (πάντα η σύγκριση και η επιδίωξη της υπεροχής έναντι των άλλων) ήρθε η ώρα του εστιασμένου θεάματος στην ανακάλυψη και ανάδειξη ταλαντούχων ατόμων με «πρωτότυπες» έως «μοναδικές» ικανότητες. Έγινε η μετάβαση σε «μεγάλο αδερφό», σε κρυφές κάμερες σε ξενοδοχεία και σε άλλους ιδιωτικούς χώρους, σε ηδονοβλεψίες, σε πολλών ειδών λαγνείες, σε δοκιμασίες, στη μαγειρική και πρόσφατα σε τηλεοπτικές μαρτυρίες ικανοτήτων επιβίωσης.

Η αποθέωση της μοναξιάς. Στην Αγγλία (σίγουρα όχι στη φαντασία μου), υπάρχει «υφυπουργός για τη Μοναξιά». Αυτό εκτός από το ότι έχει πολύ μεγάλη αξία για την κοινωνία, αφού επιτέλους κάποιος μεριμνά και τείνει χέρι βοήθειας στον συνάνθρωπο, αποτελεί συνάμα αξιακό δείκτη για τον σύγχρονο πολιτισμό και πολύτιμο στοιχείο για τον ιστορικό του μέλλοντος. Το «Ζητείται Ελπίς» του Αντώνη Σαμαράκη είναι επίκαιρο τώρα όσο ποτέ, κι ας λείπουν οι προσθήκες που θα έκανε αν ζούσε και έβλεπε τα «σημερινά επιτεύγματά» μας.

Η μελέτη του φαινομένου της μοναξιάς και η πρόθεση για εκμετάλλευσή του, δημιούργησε νέες παραμέτρους. Κατανοήθηκε η ανάγκη για συμμετοχή ‒και μάλιστα άμεση‒ όλων των ανθρώπων ανεξαιρέτως στο «παιχνίδι» του θεάματος, της κατανάλωσης και της διαρκούς άντλησης εικονικής ευχαρίστησης ώστε να επέλθει εθισμός και συνεχώς να αναζητείται, τονώνοντας ταυτόχρονα τη μοναδικότητα και τη σημαντικότητά μας. Με το ανάλογο τίμημα μεν, αλλά χωρίς κανένα προαπαιτούμενο, χωρίς καμία προετοιμασία ή προϋπόθεση. Έτσι, ξεκίνησε το ψάξιμο για να βρεθεί ο τρόπος ώστε αυτό να γίνεται μηχανικά, μέσα από μια ασήμαντη διαδικασία, χωρίς να χρειάζεται καμία συμμετοχή ή δεξιότητα, ούτε πνευματική ούτε σωματική. Κάτι που να γίνεται σχεδόν αυτόματα, χωρίς κόπο, κάτι που να μπορεί να το κάνει ο κάθε άνθρωπος αδιακρίτως, έχοντας πεισθεί πως είναι σημαντικό, πως του δίνει χαρά. Κάτι που κάνοντάς το να αισθάνεται ικανός, πως τα καταφέρνει, πως είναι χρήσιμος, αποδεκτός, με λίγα λόγια ενσωματωμένος στην ομάδα, ασφαλής, με καταλαγιασμένες τις αμέτρητες φοβίες και ανασφάλειές του.

«Το τερπνόν μετά του ωφελίμου» λοιπόν στην τρέχουσα διαφημιστική εκστρατεία πολλών επιχειρήσεων (και ιδιαίτερα κατά την περίοδο των γιορτών που μόλις πέρασαν), οι οποίες βρήκαν την ιδανική έκφραση των παραπάνω στη μία, μοναδική και τόσο ωφέλιμη εμπειρία του «ξεπακεταρίσματος», του «ανοίγματος της συσκευασίας». Ναι, βαφτίστηκε επίσημα και προβάλλεται ως τρόπος ζωής αλλά και ως αυτοσκοπός στα μέσα μαζικής επικοινωνίας με το νεοελληνικότατο όνομά του: UNBOXING. Αυτός που το κάνει; Unboxer. «Αποσυσκευαστής», «ξεπακεταριστής». Σε προκαλεί να γίνεις και εσύ, σε προσκαλεί να το κάνεις. Τι; Να αγοράσεις κάτι καλά συσκευασμένο, κατά προτίμηση προϊόν υψηλής τεχνολογίας, hi tec ή gadget στα νεοελληνικά (όσο πιο καλή η συσκευασία, τόσο μεγαλύτερη η ικανοποίηση που θα πάρεις), να το περιεργαστείς και μετά να ξεσκίσεις το περιτύλιγμα, να μαγευτείς από τον ήχο του χαρτιού που βιάζεται, να ανοίξεις με τα χεράκια σου τα μαγικά χαρτόνια που έχουν «κουμπωθεί» με μεγάλη προσοχή, να αφαιρέσεις κάθε τι που περιβάλλει το προϊόν –από νάιλον [2], φελιζόλ [3], φιλμ [4] με φυσαλίδες, κλιπ [5], ως τα αυτοκόλλητα και τις ετικέτες. Αισθάνεσαι πως κρατάς στα χέρια σου την τύχη του, είναι στο απόλυτο έλεός σου. Η ηδονή κορυφώνεται γιατί εσύ ο ίδιος σκίζεις ένα ένα όλα τα ρούχα, ακόμη και τα εσώρουχα, ώσπου γυμνό το αντικείμενο του πόθου σου να εμφανιστεί μπροστά σου.

Αν είσαι ικανός να το κάνεις, τότε είσαι σπουδαίος. Τα κατάφερες; Σου αξίζουν συγχαρητήρια. Το προϊόν δεν έχει τόση σημασία, όσο η διαδικασία ανοίγματος της συσκευασίας. Την ίδια στιγμή, πριν καν χρησιμοποιήσεις την ολοκαίνουργια συσκευή σου, ονειρεύεσαι το επόμενο πακέτο. Σημειώνεις κάπου να μην ξεχάσεις την υπόδειξη να σου το συσκευάσουν όσο πιο καλά γίνεται.
Με τον τρόπο αυτό, καταγράφονται στο υποσυνείδητο καταστάσεις, ιεραρχίες και αξιολογήσεις ως φυσιολογικές, οι οποίες όμως είναι παράλογες, στρεβλές, επιφανειακές και επικίνδυνες.

Μαθαίνεις να μη δίνεις σημασία στο τι βιβλίο σου έφεραν ως δώρο, αλλά να προσέχεις το πώς ήταν τυλιγμένο. Κυρίως αυτό. Η χαρά σου έτσι εξαντλείται με το άνοιγμα της συσκευασίας, η οποία υποκαθιστά τη χαρά που θα ανάβλυζε από την ανάγνωση, την επικοινωνία με τον συγγραφέα και με τις ιδέες του. Το βιβλίο παίρνει μία θέση στο ράφι της βιβλιοθήκης σου και η προσμονή για το επόμενο καλά τυλιγμένο δώρο, μια θέση στο ράφι των διακαών επιθυμιών σου.

Αρχίζεις να δίνεις περισσότερη σημασία στον φάκελο και στα στολίδια που συνοδεύουν μια κάρτα, από το περιεχόμενό της. Χωρίς να το καταλαβαίνεις, θλίβεσαι όταν η τσάντα που περιέχει το δώρο σου δεν έχει κλείσει καλά με τον τριπλό συνδυασμό που θεωρείς ιδανικό: συρραπτικό, κορδέλα και αυτοκόλλητη ταινία. Έχεις θυμό και αναρωτιέσαι γιατί. Περισσότερο χαίρεσαι με το πολύπλοκο κουτί που περιέχει το καινούργιο σου ρολόι, παρά με το ρολόι το ίδιο. Τοποθετείς πλέον τα έγγραφά σου σε χάρτινους φακέλους και μετά αυτούς για προστασία σε πλαστικούς, μετά αυτούς ομαδοποιημένους σε μεγαλύτερους και μετά στην τσάντα σου. Αρχίζει να σου γίνεται εμμονή. Όπου και να κοιτάξεις, όπου κι αν είσαι, θέλεις να βλέπεις όλα τα αντικείμενα καλά συσκευασμένα, προσεκτικά τυλιγμένα ώστε με ηδονική χαρά να μπορείς να φαντασιώνεσαι τη μαγεία του ξεπακεταρίσματός τους.

Αυτό που δεν μπορείς να δεις, είναι το πόσο καλά σε έχουν τυλίξει με τα δικά τους αόρατα σελοφάν [6] και το πόσο προσποιητή είναι η ευγένεια με την οποία σου φέρονται, κρύβοντας με επιτυχία το γεγονός πως γι’ αυτούς, είσαι στην ουσία πακέτο και μάλιστα με πολλούς κωδικούς. Code bars αν προτιμάς. ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, ΑΔΤ, ΙΒΑΝ, SIM, IP. Ανά πάσα στιγμή ξέρουν ποιος είσαι, πού είσαι (αφού έχεις και tracking number [7]) και μπορούν να σε στείλουν όπου θέλουν. Ακόμα και εκεί.

Εδώ σε θέλω φίλε μου. Να κάνεις UNBOXING στον εαυτό σου. Τολμάς; Μπορείς;

Εκδοχές στην ελληνική γλώσσα
1. αναδυόμενο παράθυρο
2. εφευρεθείσα λέξη τη δεκαετία του 1930 για το εφευρεθέν υλικό, αφέθηκε ως έχει
3. εξηλασμένη πολυστερίνη
4. προστατευτική ταινία, πλαστική μεμβράνη
5. εξαρτήματα σύνδεσης, αγκύρωσης, στερέωσης
6. λεπτές μεμβράνες αναγεννημένης κυτταρίνης
7. κωδικός ανίχνευσης, εντοπισμού

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ.]

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly