«Χρειαζόμαστε μια φιλοσοφία που να είναι πιο κοντά στην επιστήμη
παρά στη λογοτεχνία»

[…] Τοποθετείστε, γενικά, στο κίνημα της Αναλυτικής Φιλοσοφίας. Θα μπορούσατε να μας περιγράψετε τα χαρακτηριστικά του κινήματος αυτού και τι σημαίνουν για τον τρόπο με τον οποίο ασκείτε τη φιλοσοφία;

«Αναλυτική φιλοσοφία» είναι το όνομα για τη φιλοσοφία όπως εξασκείται γενικά στις αγγλόφωνες χώρες, αλλά πλέον σε κάποιο βαθμό και στις περισσότερες άλλες χώρες και αυτό που τη χαρακτηρίζει είναι ότι πιστεύει πως χρειάζεται προσεκτική και αυστηρή επιχειρηματολογία για να φτάσουμε σε μεγάλα συμπεράσματα για τη μεταφυσική, την επιστημολογία ή την ηθική. Αφορμάται από προκείμενες που μπορεί να είναι πολλών ειδών, αλλά κυρίως ξεκινά από τις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης στις οποίες είναι πολύ ευαίσθητη. Λ.χ. αν κανείς ομιλεί για τον χώρο και τον χρόνο θα ήταν παράλογο να μη λάβει πολύ σοβαρά υπ’ όψη του τη θεωρία της σχετικότητας και την κβαντομηχανική και να μην ξεκινήσει από εκεί. Αυτό δεν σημαίνει ασφαλώς ότι η φιλοσοφία ταυτίζεται με την επιστήμη, αλλά ότι οφείλει να λαμβάνει υπ’ όψη της τις επιστημονικές ανακαλύψεις και να οικοδομεί τα γενικότερα συμπεράσματά της σε αυτό το πλαίσιο. Επομένως, θα συνόψιζα το πρόγραμμα της αναλυτικής φιλοσοφίας ως μία επιμονή στην αυστηρή επιχειρηματολογία για μεγάλες μεταφυσικές θεωρήσεις λαμβάνοντας υπ’ όψη τα πορίσματα της σύγχρονης επιστήμης.

Οι απόψεις στις οποίες φτάνει μπορεί να ποικίλλουν και δεν υπάρχει μία μοναδική ορθοδοξία για το τι συνιστά ορθή άποψη. Μια ορισμένη ορθοδοξία, βεβαίως, υπάρχει και αφορά στη μέθοδο, αλλά όχι στα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, εγώ προσωπικά πιστεύω ότι υπάρχει Θεός και ότι υπάρχουν καλά επιχειρήματα του είδους που ανέφερα, τα οποία εκκινούν από προφανείς προκείμενες και προχωρούν μέσα από μία αυστηρή επιχειρηματολογία στην κατάδειξη της ύπαρξης του Θεού. Οι περισσότεροι αναλυτικοί φιλόσοφοι δεν είναι θρησκευόμενοι πιστοί, είναι αγνωστικιστικές ή άθεοι και δεν πίστευαν ότι τα επιχειρήματά μου θα λειτουργούσαν, ωστόσο σε κάθε περίπτωση τα αναγνωρίζουν ως φιλοσοφικά επιχειρήματα. Μπορεί να θεωρούν ότι υπάρχει κάπου ένα λάθος και υποδεικνύουν ότι οι προκείμενές μου είναι λάθος ή ότι το πόρισμά μου για το τι μπορούν να αποδείξουν οι προκείμενες είναι λάθος και τότε κάνουμε μία εκτενή συζήτηση. Υπάρχει, όμως, σε κάθε περίπτωση ένα ορισμένο πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνεται αυτή η συζήτηση και αυτό είναι εν προκειμένω το σημαντικό. Έχω γράψει και για άλλα θέματα στα οποία διαφέρω από την πλειονότητα των αναλυτικών φιλοσόφων, για παράδειγμα για τη σχέση νου και σώματος και σε μικρότερο βαθμό για την ελεύθερη βούληση και την ηθική. Σε αυτά τα θέματα δεν είμαι τόσο μακριά από άλλους αναλυτικούς φιλόσοφους όσο είμαι στο θέμα της ύπαρξης του Θεού. […]

[Απόσπασμα από τη συνέντευξη που δημοσιεύεται στο Φρέαρ, τχ. 19, το οποίο μόλις κυκλοφόρησε. Υπενθυμίζουμε ότι η ύλη του έντυπου περιοδικού είναι εντελώς άλλη από την ύλη που δημοσιεύεται καθημερινά στην ιστοσελίδα μας.]

Δείτε τα περιεχόμενα της έντυπης έκδοσης εδώ.