Θα ’χετε προσέξει κάποια στιγμή πώς παίζουν τα παιδιά. Είναι πέρα για πέρα σοβαρά, βάζουν στο παιχνίδι όλη τους τη σκέψη και την ικανότητα• όλος τους ο κόσμος είναι το παιχνίδι, έτσι καθετί στον κόσμο μπορεί να χρησιμέψει για να παίξει το παιδί μ’ αυτό: ένα κλαρί, μια πέτρα, ένα πεταμένο χαρτί, ένα φύλλο, ένα ψόφιο ζωύφιο… οτιδήποτε. Στον κόσμο του παιχνιδιού δεν υπάρχουν για το παιδί πράγματα που μπορούν να του χρησιμέψουν κι άλλα που δεν μπορούν. Και στον κόσμο της τέχνης, που γεννιέται μέσ’ από το παιχνίδι, το πλάσιμο φανταστικών ιστοριών, το ταίριασμα κάθε λογής υλικών –σ’ αυτό τον κόσμο που πιο πολύ από κάθε άλλον κρατάει ζωντανό στον άνθρωπο κάτι από τ’ αλλοτινό παιδί–, πρέπει να μπορεί το χέρι ν’ απλωθεί σε καθετί που έχει υπάρξει και που υπάρχει ακόμα γύρω, και μ’ αυτό να δημιουργήσει. Αν η τέχνη έχει κανόνες, όπως κάθε παιχνίδι, δεν μπορεί παρ’ όλα αυτά να ’ναι κανονιστική. Έμμετρη ποίηση; Ελεύθερη; Όλα υπάρχουν –είναι στο παιχνίδι οι πέτρες και τα κλαράκια. Παραστατική ζωγραφική; Αφηρημένος εξπρεσιονισμός; Εννοιολογική τέχνη; Όλα είναι χαρτάκια και φύλλα που μπορούν να μεταμορφωθούν σε παιχνίδι. Τονική μουσική; Δωδεκαφθογγική; Αλεατορική; Είναι όλα αυτοσχέδια πιόνια και μάρκες. Αρκεί το παιχνίδι να ’ναι πράγματι παιχνίδι. Δηλαδή, να παίζεται με την απόλυτη σοβαρότητα που δείχνει πάντα, όταν παίζει, ένα παιδί.

[Πρώτη δημοσίευση στo ηλεκτρονικό Φρέαρ. Στη φωτογραφία, ο John Cage κι ο Karlheinz Stockhausen «πετούν» μ’ ένα ζωγραφιστό αεροπλάνο.]