frear

Πώς εργάζονται ο καλλιτέχνης και ο συγγραφέας

 

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ

του Ουμπέρτο Ντίας Κασανουέβα

Μετάφραση: Κώστας Βραχνός

Ι.
Κάθε ποιητής έχει τα τελετουργικά του μπροστά στη λευκή σελίδα. Ο Schiller μύριζε σάπια μήλα, δυνατά αρώματα. Η στατιστική τέτοιων συμπτωμάτων ή συνηθειών είναι ελκυστική, αλλά ασήμαντη.

ΙΙ.
Η πιο τυχαία συγκυρία ή το πιο ασήμαντο κίνητρο μπορούν να ξυπνήσουν τη δημιουργική αδηφαγία. Ωστόσο, καλό είναι να μην ξεχνάμε ότι το μήλο για τον Νεύτωνα ήταν μονάχα η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Ο ποιητής κατορθώνει να συγκεντρωθεί στη δημιουργική πράξη επειδή είναι ήδη βαρύς.

ΙΙΙ.
Πρέπει να εξετάζουμε καταλεπτώς την πλήρη προσωπικότητα του ποιητή και όχι αποκλειστικά τη δημιουργική του έκσταση∙ με άλλα λόγια, το σύστημα πίστεων και αξιών του, τις εμπειρίες του, το πώς εννοεί τον άνθρωπο, τον κόσμο, την ποίηση. Καθότι πρόκειται μάλλον για μια διαδικασία ζύμωσης που ξεφεύγει σε μεγάλο βαθμό απ’ τον έλεγχό του, θα πρέπει να κάνουμε μια βυθομέτρηση παρόμοια μ’ εκείνη της ψυχανάλυσης. Αυτή, όμως, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, έχει καταφέρει να βρει στους ποιητές μονάχα το οιδιπόδειο σύμπλεγμα ή τη ναρκισσιστική παλινδρόμηση, συμβολικές ορίζουσες υπερβολικά γενικές, που εξηγούν δίχως να διασαφηνίζουν.

ΙV.
Αυτό που άλλοι ονομάζουν έμπνευση και που γι’ αυτούς θεωρείται αξιοσημείωτη ευκολία, για μένα είναι πληρότητα τόσο των χαρισμάτων όσο και της ανημπόριας μου. Ίσως να μου συμβαίνει αυτό επειδή δεν γράφω για να ευχαριστήσω αλλά για να εξερευνήσω. Η ποιητική εμπειρία μ’ ενδιαφέρει ως ένας τρόπος να καταστήσουμε διάφανο το βάθος της ανθρώπινης ύπαρξης.

V.
Ενίοτε αισθάνομαι μια ύποπτη ευκολία και με κατακλύζουν ρυθμοί, ακόμα και ρίμες. Πλάθοντας ένα τέτοιο υλικό που έρχεται σαν πλημμύρισμα, μου βγαίνουν ποιήματα, τα οποία αποκηρύσσω, καθώς δεν είναι νόμιμα τέκνα της ακρίβειας του πνεύματός μου.

Στην πραγματικότητα, έχω μόνο ένα βιβλίο ποιημάτων (Vigilia por dentro). Τα άλλα μου βιβλία είναι ορχηστρικές σωρεύσεις, κυριαρχημένες από μία έμμονη συμβολική μορφή, μια δραματική πρόθεση, ένα φάντασμα θεωρητικό και σχεδόν απίθανο, το οποίο με συνοδεύει επί μήνες κι επί χρόνια (El aventurero, el blasfemo, la Madre muerta, la Estatua de sal, la Hija Viva).

VI.
Κάποιοι είπαν πως μεταγράφω φιλοσοφία στα ποιήματά μου. Ουδέποτε μπόρεσα να γράψω με βάση αφηρημένα σχέδια και αυθαίρετες μεταφυσικές ιδέες. Όλα αρχίζουν με μια ψυχική κατάσταση που εκτείνεται σε συνειρμούς.

VII.
Υπάρχει απόλαυση στην έμπνευση, αλλά για έναν περήφανο καλλιτέχνη υπάρχει επίσης πρόκληση και στην ακαρπία. Αυτή δεν είναι μόνο ξεραμένη πηγή: είναι μια οδύνη, ένα πρόσκομμα, ένα πείσμα του πνεύματος που δεν θέλει να στερηθεί τα πέπλα του. Για να νικήσω τη στειρότητα συχνά προσέφυγα στο παραλήρημα.

VIII.
Το παραλήρημα είναι μια εγκατάλειψη, μια παθητική μέθοδος που χαλαρώνει τη συνειδητή ικανότητα. Τότε αντιλαμβάνομαι τη χαρά που μου δίνει το φανταστικό, το ασυνήθιστο, το θαυμαστό ακόμα και το παράλογο. Διαισθάνομαι περίεργες αναλογίες και με παρασύρουν ζοφερά προαισθήματα. Θέλω, εν τοιαύτη περιπτώσει, να διοχετεύσω τον χαοτικό αυθορμητισμό προς παιγνιώδεις ζώνες. Προσπαθώ να σεβαστώ την απόκρυφη λογική που μπορεί να υπάρχει στην τύχη του πνεύματος και, την ίδια στιγμή, να μεταλλάξω αυτήν την αφθονία, αυτές τις σπασμωδικές εικόνες, σε νόημα και σε σημασία. Απορρίπτω την περιττή εικόνα και γυρεύω το σύμβολο που θα συνδέσει τη συγκίνηση με τη σκέψη.


Humberto Díaz Casanueva (1906-1992), Χιλιανός ποιητής, καθηγητής και διπλωμάτης. Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Jena, μαθητής του M. Heidegger. Πρέσβης της Χιλής σε διάφορες χώρες καθώς και στον ΟΗΕ. Εθνικό Βραβείο Ποίησης το 1971, μέλος της Ακαδημίας απ’ το 1985.  Ποιητικό έργο:  El aventurero de Saba  και  Poemas para niños (1926), El blasfemo coronado (1941); Requiem (1945), La hija vertiginosa (1954), El sol ciego (1966), El hierro y el hilo (1980), El niño de Robben Island (1985). Φιλοσοφικό έργο: La imagen del hombre en la filosofía de Ortega y Gasset (1937), Relaciones de poesía y metafísica (1948), El filósofo y la existencia concreta (1942), Consideraciones sobre la pintura abstracta (1956), Bases para una discusión sobre las relaciones actuales entre poesía y ciencia (1958).

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly

Twitter

Πρόσθεσε το Φρέαρ στη λίστα του feed.ly: μία από τις καλύτερες επιλογές για την ανάγνωση feeds μέσω RSS.

follow us in feedly