Η είδηση συγκλονίζει αγορές και κυβερνήσεις. Η αμερικανική υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος US Environmental Protection Agency (EPA), ανακοίνωσε την Παρασκευή τα αποτελέσματα έκτακτης έρευνας, σύμφωνα με την οποία η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία Volgswagen VW είχε δημιουργήσει ειδικό λογισμικό στους κινητήρες ντίζελ τύπου ΕΑ 189, ώστε να καταφέρει να περάσει τα αυστηρότερα όρια εκπομπής ρύπων που ισχύουν για τους πετρελαιοκινητήρες, στη νομοθεσία των ΗΠΑ.

Από την πλευρά του γερμανικού κολοσσού, οι εκπρόσωποί του ζήτησαν συγγνώμη από κοινό και πελάτες. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας M. Winterkorn ανέφερε την ισχυρή βούληση της εταιρείας ώστε να γίνει ό,τι χρειάζεται προκειμένου να αποκατασταθεί η αξιοπιστία της σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι μετοχές της VW Group δέχονται τεράστιες πιέσεις χάνοντας το 20% της αξίας τους, οι ανακλήσεις αυτοκινήτων στις ΗΠΑ μπορεί να φτάσουν τα 11 εκατομμύρια μονάδες, ενώ το ύψος της ζημιάς μετά και την επιβολή των προστίμων, μπορεί να ξεπεράσει τα 18 δις δολάρια. Επιπλέον η αμερικανική υπηρεσία περιβάλλοντος ενδέχεται να ασκήσει ποινικές διώξεις σε διευθυντικά στελέχη του ομίλου κάτι που είναι σίγουρο ότι θα πράξουν οι αντίστοιχες γερμανικές αρχές σε όλα τα επίπεδα (υπ. Μεταφορών, Εσωτερικών, Βιομηχανίας).

Οι πρώτες αναλύσεις, υποθέσεις, ακόμη και υποψίες για τον τρόπο και τη χρονική συγκυρία της αποκάλυψης της βιομηχανικής απάτης, κυκλοφορούν ήδη σε δημοσιογραφικά γραφεία, ιστοσελίδες και ηλεκτρονικά περιοδικά.

Αν και στο παρελθόν έχουν αποκαλυφθεί ανάλογες περιπτώσεις απάτης που αφορούσαν τις εταιρείες Honda, Toyota αλλά και Ford στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, και της Siemens στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας και των δικτύων, δεν μπορεί κανείς να μην παρατηρήσει ότι τα αποτελέσματα της σχετικής έρευνας δημοσιοποιήθηκαν λίγο καιρό μετά τη συνταρακτική, για το ευρύ κοινό, αποκάλυψη των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών ενός εκτεταμένου δικτύου τηλεφωνικών παρακολουθήσεων πολλών αξιωματούχων της γερμανικής κυβέρνησης, δημόσιων οργανισμών καθώς και του γραφείου της Γερμανίδας καγκελάριου από αντίστοιχες αμερικανικές υπηρεσίες, γεγονός που επισκίασε τις σχέσεις των δύο κρατών έστω και προσχηματικά, αφού ανάλογες πρακτικές είναι γνωστές και αποτελούν μια συνηθισμένη πραγματικότητα στο παγκόσμιο γεωπολιτικό status που κατά πολύ εξαρτάται από την κλίμακα της παρεχόμενης πληροφόρησης. Παράλληλα, οι δύο χώρες υποτίθεται ότι συγκρούονται σε πολλά πεδία ανταγωνισμού, λόγω της διείσδυσης της γερμανικής ελίτ στις αναδυόμενες αγορές της Ασίας, της Άπω Ανατολής και της Β. Αφρικής, της επιβράδυνσης της αμερικανικής οικονομίας αλλά και της συνεχώς αυξανόμενης ζήτησης και απαιτούμενης κάλυψης των ενεργειακών αναγκών των δυο γιγαντιαίων οικονομιών.

Κι όμως, οι φόβοι για τις “ύποπτα” καλές επιδόσεις στα αποτελέσματα ελέγχου εκπομπής ρύπων τόσο των γερμανικών όσο και των ιαπωνικών εταιρειών, υφίστανται εδώ και χρόνια. Όλοι γνώριζαν, όμως κανείς δεν προχωρούσε σε αποκαλύψεις, οι έρευνες. Τα αποτελέσματα των ελέγχων έπρεπε να είναι συγκεκριμένα και “καθαρά”, κάτι που θυμίζει τις εξίσου διαβλητές διαδικασίες ελέγχου ντόπινγκ των αθλητών που συμμετέχουν σε διάφορες σημαντικές διοργανώσεις. Τα ατομικά ρεκόρ, τα συμβόλαια των εκατομμυρίων, τα διαφημιστικά πακέτα, τα τηλεοπτικά δικαιώματα και μια παρασιτικού τύπου παράνομη βιομηχανία παρασκευής και διακίνησης απαγορευμένων σκευασμάτων, εύκολα αντιστοιχίζονται με ανάλογα φαινόμενα και στην συγκεκριμένη περίπτωση του σκανδάλου που πλήττει την γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία.

Τα όρια εκπομπής ρύπων επιβάλλονται κατά περίπτωση και αυστηροποιούνται σε μια χώρα ‒τις ΗΠΑ‒ που αρνείται εδώ και χρόνια την υπογραφή ακόμη κι αυτής της συνθήκης του Κιότο, ενώ επί δεκαετίες αποφεύγει ή παρεμποδίζει την ανάπτυξη εκτεταμένων προγραμμάτων δημιουργίας και προώθησης εναλλακτικών κινητήρων υβριδικού τύπου, ενώ συνεχώς απαιτούνται καλύτερες επιδόσεις στους συμβατικούς κινητήρες ‒όχι τόσο για την ουσία της πρόωθησης νέων τεχνολογιών, όσο για την επιβολή οικονομικού ελέγχου στις εταιρείες μέσω παρανόμων προμηθειών και χρηματισμού. Οι πωλήσεις πρέπει να αυξάνονται αντιστρόφως ανάλογα με το λειτουργικό κόστος, ενώ τα επενδυτικά προγράμματα ελέγχονται και καθορίζονται με βασικό γνώμονα την μεγιστοποίηση του κέδρους.

Έτσι αναπτύσσεται μια ηθική ή μια ηθικολογία της οικονομίας ψευδεπίγραφη, επίπλαστη με σκοπό να καλύπτει τον πραγματικό, κάθε φορά, χαρακτήρα της νέας παγκοσμιοποιημένης οικονομικής τάξης.

Τα μέσα παραγωγής και ο έλεγχος ροής κεφαλαίων υπερσυγκεντρώνονται βαθμιαία σε όλο και πιο αδιαφανή κέντρα επιρροής, τα οποία είναι τα ίδια που παράγουν και διαδίδουν αυτήν την ρητορική της ηθικολογίας, χωρίς ουσία, ακριβώς με σκοπό να στρέψουν το κοινωνικό ενδιαφέρων μακριά από τις αληθινές εστίες, που αποτελούν επικίνδυνα πεδία αποσταθεροποίησης του διαδεδομένου μηχανισμού, οικονομικού ελέγχου.

Έτσι τα κράτη θα πρέπει συνεχώς να παρουσιάζουν καλύτερα οικονομικά μεγέθη, λιγότερα ελλείμματα, μεγαλύτερη ανάπτυξη εις βάρος των δημοσίων επενδύσεων, του κοινωνικού κράτους, των παροχών, των προγραμμάτων υποστήριξης των πιο ευάλωτων πολιτών. Μεταρρυθμίσεις, λιτότητα, εκτεταμένες ιδιωτικοποιήσεις. Όλα στο όνομα μιας νέας ηθικής της οικονομίας, που στην πραγματικότητα αποτελεί την ηθικολογία της άυλης, ψηφιοποιημένης, παγκόσμιας οικονομίας, όχι των ολιγοπωλίων και των πολυεθνικών ‒κατά την αναχρονιστική ρητορική της απολιθωμένης αριστεράς‒ αλλά συγκεκριμένων δυνάμεων ελέγχου επιρροής κρατών, λαών, πολιτικών και πολιτών. Κάθε μορφή πολιτικής (εξωτερική, κοινωνική, παιδεία, υγεία, ασφάλεια, άμυνα κλπ) επηρεάζεται από τη λεγόμενη ηθική της οικονομίας, με αποτέλεσμα να περιορίζεται ή να αναστέλλεται εντελώς κάθε τάση δικαιότερης κατανομής των προϊόντων ανάπτυξης της κρατικής ή της ιδιωτικής οικονομίας, μείωση της ανεργίας, προστασία της λεγόμενης μεσαίας τάξης, δημιουργία και εδραίωση δομών και μηχανισμών κοινωνικής πρόνοιας, ουσιαστική συμμετοχή και εκπροσώπηση των πολιτών στη διαχείριση, στις αποφάσεις, στη διοίκηση ενώσεων και χωρών.

Ανεργία, κοινωνική εξαθλίωση, αποχή από τις πολιτικές διεργασίες, απομόνωση, αύξηση των ακραίου, διχαστικού λόγου (ακροδεξιών κομμάτων, αναρχικών ρευμάτων και ριζοσπαστικών κινημάτων, τρομοκρατικών οργανώσεων), αλλοίωση της εθνικής συνείδησης, είτε παραποιώντας και παραχαράσσοντας τα ιστορικά δεδομένα, είτε διαμορφώνοντας μια αλλοτριωμένη, πολυπολιτισμική κοινωνική πραγματικότητα είναι μόνο μερικά από τα αποτελέσματα ή σε μερικές περιπτώσεις, τα αίτια που γεννούν ή επιβάλουν το συγκεκριμένο φαινόμενο στην νέα παγκοσμιοποιημένη οικονομία των αριθμών και των μεγεθών.

Η ηθική της οικονομίας και η ηθικολογία της πολιτικής εφαρμογής της, πλήττει καίρια σήμερα μια από τις χώρες όπου δημιουργείται και εφαρμόζεται: την Γερμανία. Είτε λοιπόν επειδή μ’ αυτόν τον τρόπο η γερμανική πολιτική και οικονομική ελίτ της χώρας θα πάρει ένα επώδυνο μάθημα ‒ως δάσκαλος που δίδασκε‒, είτε επειδή έτσι εξυπηρετούνται τα συμφέροντα της εγχώριας αμερικανικής βιομηχανίας, οι δυνάμεις που ελέγχουν και επιβάλουν τη νέα οικονομική πραγματικότητα, σε κάθε περίπτωση, έχουν πετύχει τον σκοπό τους: Να αποδείξουν ότι μπορούν να επιβάλουν σε όλους, σε κάθε οργανωμένο κράτος και ισχυρή οικονομία, τους κανόνες ηθικής της νέας οικονομίας και την ηθικολογία της εφαρμογής της, με κάθε κόστος, αλλά χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Φωτογραφίες: Ben Zank.]